सिलिचुङ

~मुक्तक~

2012-01-09T01:03:00.001+05:30

के भुल गरे हिजोआज निरुत्तर हुन्छौ किन
आङ्गसिरिङ्ग हुन्छ भन्दै घरिघरि रुन्छौ किन
फिक्का हासो भारी मन घुडा माथि च्युडो राखी
परेलीलाइ भिजाएर निर्बोध आँखा धुन्छौ किन ???

~मुक्तक~

2012-01-09T01:02:00.001+05:30

आउन कान्छा फलैचामा बसौ कुम जोडी
माया भङ्ग गरि मेरो नजाउ बाचा तोडी
खाउला खोले लाउला भोटो बसौ स्वदेशमा
नजाउ बिदेश बिन्ती मेरो यहाँ एक्लै छोडी ।।।

~मुक्तक~

2012-01-09T01:00:00.000+05:30

आउ बरु काटौ रातलाई
सुरासङ्गै साटौ रातलाई
मनका सारा दु:ख भुली
डोरी झै बाटौ रातलाई ।।

~मुक्तक~

2012-01-09T00:59:00.001+05:30

ब्यर्थै बिन्ती बिसाएछु छोडि जानेलाई
जिन्दगीको दोबाटोमा मोडी जानेलाई
कल्पनाका थुङ्गाहरु बगिगए छालसङ्गै
के विश्वास गरौ खै बाचा तोडी जानेलाई

~मुक्तक~

2012-01-09T00:57:00.001+05:30

नत साझ नत बिहान झिस्मिसे मै बित्यो जीबन
जवानीले छोड्दै जादा भक्कानिदै रुन्छ यो मन
नफर्कने ती दिनहरु जिन्दगीका पाटा भए
गोधुलिमा अस्ताइ जाने घाम जस्तै हाम्रो जीबन ।

~मुक्तक~

2012-01-09T00:56:00.001+05:30

सिन्दुरे सरल रेखा कोरिदिउला हुन्न सानु
मुग्दभावमा ध्वनिहरु छरिदिउला हुन्न सानु
बाफिएर तरल भई बर्षन्छुम तिम्रै काखमा
नाङ्गो रहेछ सिउदो तिम्रो भरीदिउला हुन्न सानु

~मुक्तक~

2012-01-09T00:54:00.000+05:30

जीबनका सपनाहरु बिपनिमा उन्दै गन्थे
शरिरको यो आधा हिस्सा तिम्रै हो म भन्थे
प्राप्ती देखि टाढाछु बग्ने सबै बगिसके
लुट्यो सबै बाकिछैन पराइले भन्दै रुन्थे ।।

मुक्तक

2011-12-22T00:10:00.000+05:30

बसन्तको कोइली झै झुक्याएर आउथ्यौ सरु
हृदयको कन्दरामा बास माग्न धाउथ्यौ सरु
यात्रा मेरो नटुङ्गिदै छछल्किए सागरमा
नबिर्सने पलहरु सम्झी तिम्रै काखमा मरु ।।

मुक्तक

2011-12-22T00:09:00.001+05:30

भङ्गालो छुटेर गयौ तिमी
अङ्गालो लुटेर गयौ तिमी
बहना बनाएर कति बाचौ म
लाज नमानी उठेर गयौ तिमी ।।

मुक्तक

2011-12-22T00:07:00.000+05:30

बसन्तको न्याउली जस्तै बोलिदेउन खुली
खुला निलो आकाश जस्तै तिमी मेरी जाइजुली
सुत्ता उठ्ता सपनिमा सधैं देख्छु तिमीलाई
सुर्दरताकी उर्बर भुमि काही जान्न भुली ।।।

मुक्तक

2011-12-22T00:05:00.000+05:30

नबिर्सने ती दिनहरु कैले आउँला फेरी
छछल्किन्छन आसु त्यसै तिम्रै बाटो हेरी
कस्तो भाग्य रहेछ हाम्रो तिमी वारी म पारी
तारिदेउ न माझिदाइ कहाछीन उनी मेरी ।।

मुक्तक

2011-12-22T00:04:00.001+05:30

पेटभरि खानुछैन होटल डिस्को धाउनु पर्छ
शिरपाउ छोप्ने टालोछैन बिदेशी गीत गाउँनु पर्छ
ठुटोमा पलाएको च्याउ जस्तो हेर्दा तिमी
पाच् मोहोर दाम छैन धक्कु खुबै लाउनु पर्छ ।।

मुक्तक

2011-12-22T00:03:00.002+05:30

गरीबका छातीमा कुल्चेर माथि जानेहरु
नि:सङ्कोच मजदुरको पसिना खानेहरु
नतमस्तक भएर कती मनाउछौ उत्सब
भ्रम र रित्तो बकबास बाड्दै सती जानेहरु ।।

मुक्तक

2011-12-22T00:01:00.000+05:30

सहरको कोलाहलमा भो नराख मलाई
उत्तेजनाको रङ्ग घोल्दै भो नचाख मलाई
साझ र सहर देखि म अघाइ सकेकी छु
बेअर्थ काखमा टासेर भो नराख मलाई ।।

मुक्तक

2011-12-21T23:57:00.001+05:30

बिनासित्ती किन मलाई चलाएर गयौ
बिबस भै बाचि 'रा'छु जलाएर गयौ
डढेलोको भस्मे झै उराठ छु उदास छु
मलाई रित्याएर तिमी भने पलाएर गयौ ।

मुक्तक

2011-12-21T23:56:00.001+05:30

गति रोकिन केहीबेर थियो
छटपटि पोखिन केहीबेर थियो
निरर्थक जिन्दगी निस्सार रहेछ
दुनियाँ भुल्न केहीबेर थियो ।।।

मुक्तक

2011-12-21T23:55:00.002+05:30

बादहरुको साँढेजुधाइ तोडौ आजै हजुर
लेउ लागेको परम्परा फोडौ आजै हजुर
अन्यौल त्रास फैली'रा'छ मेचीकाली चारै तिर
बैभवको मादकतालाई गोडौ आजै हजुर ।।।

मुक्तक

2011-12-21T23:55:00.001+05:30

एकैछिनको कुरा न हो झकाइ मेट्न देउ
नगर है जिद्धी तिमी थकाई मेट्न देउ।
पसिनाले निथ्रुक्क छु ढुकढुकी बढी'रा'छ
गम्लङ्गै अङ्गालेर प्रेमभाव भेट्न देउ ।।

मुक्तक

2011-12-21T23:54:00.001+05:30

आसुपिई बाचेकीछु कती सहौ चोटहरु
रुदारुदा उजाड भए परेलिका ओठहरु
कोमल यो हृदयलाई जोख्यौ बिसौलिमा
साईनो गास्यौ सुम्पेमैले के थिए खोटहरु ।।

मुक्तक

2011-12-21T23:51:00.001+05:30

बटारिएको चुल्ठो तिम्रो कम्मर देखि तल सम्म
शरीर भरि भिड भाडछन जताततै लटरम्म
सौन्दर्यको भण्डार तिमी लट्ठैपार्यौ अल्लरे मन
यौबनका छालहरु छल्की 'रा'छन पर सम्म ।।।

मुक्तक

2011-12-21T23:50:00.001+05:30

अस्विकार छ भेल भनि भङ्गालो फुटेर गयौ
भएभरका सर्बाङ्ग बेमौसममा लुटेर गयौ
लुटाइमा पनि चरमसिमा हुन्छ भन्थे म त
तर प्रबल चाहना तोडी मलाई कुटेर गयौ ।।

मुक्तक

2011-12-21T23:49:00.001+05:30

रित्तोपनलाई स्विकारे हुन त के हो र
मनैले सके सबै छुन त के हो र
महासुन्य भित्र बाचिरहेछु फगत म
भकानिए भित्रैबाट रुन त के हो र ।।

‎ ‎:मुक्तक

2011-12-21T23:42:00.000+05:30

घामको किरण सङ्गालेर तिमीलाई सेकिरहु
सुनगाभाका पातहरुमा तिम्रै नाम लेखिरहु
घरतीकी रानी तिमी कोशौ टाढा भएपनि
पहेलपुर फाटहरुमा तिमीलाइनै देखिरहु ।।

मुक्तक

2011-12-08T00:44:00.000+05:30

दुइथोपा आशु मेरो फगत तिमीलाई

नसा नसा बगिरहने रगत तिमीलाई

रहरलाग्दी तिमी मेरी सुनगावा जस्तै

नि:सन्देह आएहुन्छ स्वागत तिमीलाई ।

मुक्तक

2011-12-08T00:43:00.001+05:30

नयाँयुगको चर निर्माण गर्ने होइन युबा हो

देशको लागि केही गरि मर्ने होइन युबा हो

जो जहाँ भए पनि ओठमा मुस्कान फुलाएर

हामी जुटी एक हुनु पर्ने होइन युबा हो ?

सपना

2011-12-08T00:41:00.000+05:30

रातको अबचेँतनामा

तिम्रो सट्टामा

ओछ्यान भरि

जुनले चिहाउछिन

हराउन खोज्छिन म भित्र

पूर्णबिराम लागेका रहर सङ्गै

एताउता पल्टिन्छु

लाटिन्छन रहरहरु

बिलिन हुन खोज्छिन

मध्यरातमा खुर्पे जुन

तर म भने पु:न

तातोमा सर्वाङ्ग चिसिन्छु

असन्तुलित हुन्छु

झस्किन्छु रित्तो मन

रिक्ततामा ।।

‎समय

2011-12-08T00:34:00.001+05:30

रित्तो मनको भोक

सुर्यको तातो किरणले

नमेट्दो रहेछ

म तिम्रो

फाटेका वालेटको

तस्बिरमा

कति मुस्कुराउ प्रिय !

तिमी भने

मौका बेमौका

बेफिक्री

नशामा झुलिदै

दिनलाई रातको रङ्गमा

साटिरहन्छौ अरे

युरोपका महङ्गा र उत्ताउला

गल्लिहरुमा

मेरा सारा रित्तोपन

र समय

तिमीलाई समर्पित

बस ।।

मुक्तक

2011-12-08T00:32:00.001+05:30

कुन सम्योगमा तिमीलाई छुन पुगे

निरर्थक आबेगको शिकार हुन पुगे

प्रेमको उद्वेग के हो बुझिनौ तिमीले

आलो घाऊ चहर्याउदैन भन्दै रुन पुगे ।

‎मुक्तक

2011-12-08T00:31:00.000+05:30

जीबनका सपनाहरु बिपनिमा उन्दै गन्थे

शरिरको यो आधा हिस्सा तिम्रै हो म भन्थे

प्राप्ती देखि टाढाछु बग्ने सबै बगिसके

लुट्यो सबै बाकिछैन पराइले भन्दै रुन्थे ।।

मुक्तक:

2011-12-08T00:30:00.001+05:30

सारा तिम्रा मनका ईच्छाहरु पुरा गरेर गयौ

रहस्य खोल्दै दुनियाँ सङ्ग कुरा गरेर गयौ

रित्ता भागहरुमा केही नयापन नै छैन अब

त्यसैले त अभिनय गर्दै काम पुरा गरेर गयौ ।।

‎~मुक्तक~

2011-10-31T15:03:00.001+05:30

‎~मुक्तक~

2011-10-31T15:02:00.000+05:30

किन यसो भनेकी???

पेटभरि खानुछैन होटल डिस्को धाउनु पर्छ
शिरपाउ छोप्ने टालोछैन बिदेशी गीत गाउँनु पर्छ
ठुटोमा पलाएको च्याउ जस्तो हेर्दा तिमी
पाच् मोहोर दाम छैन धक्कु खुबै लाउनु पर्छ ।।।

‎~मुक्तक~

2011-10-31T15:01:00.000+05:30

‎~मुक्तक~

2011-10-31T15:00:00.000+05:30

‎~मुक्तक~

2011-10-31T14:38:00.000+05:30

‎~मुक्तक~

2011-10-31T14:22:00.000+05:30

‎~मक्तक~

2011-10-10T02:11:00.001+05:30

~मुक्तक~

2011-10-10T02:10:00.001+05:30

‎~मुक्तक~

2011-10-10T02:08:00.000+05:30

नबिर्सने ती दिनहरु कैले आउँला फेरी
छछल्किन्छन आसु त्यसै तिम्रै बाटो हेरी
कस्तो भाग्य रहेछ हाम्रो तिमी वारी म पारी
तारिदेउ न माझिदाइ कहाछीन उनी मेरी ।।।

‎~मुक्तक~

2011-10-10T02:06:00.000+05:30

2011-08-31T23:03:00.000+05:30

मुक्तक

नत साझ नत बिहान झिस्मिसे मै बित्यो जीबन
जवानीले छोड्दै जादा भक्कानिदै रुन्छ यो मन
नफर्कने ती दिनहरु जिन्दगीका पाटा भए
गोधुलिमा अस्ताइ जाने घाम जस्तै हाम्रो जीबन ।।

मुक्तक

ब्यर्थै बिन्ती बिसाएछु छोडि जानेलाई
जिन्दगीको दोबाटोमा मोडी जानेलाई
कल्पनाका थुङ्गाहरु बगिगए छालसङ्गै
के विश्वास गरौ खै बाचा तोडी जानेलाई ।

नाच्ने पर्ब तीज

2011-08-22T01:01:00.005+05:30

बर्षा ऋतुको बिदाइ र

सरद ऋतुको आगमन सङ्गै

थकाईको अनुभुतिलाई बिर्सेंर

मदमत्त भएर उर्लने सागर झै

बैसालु रहर साट्न

मादलुको घिन्ताङ्गे तालमा रमाउन

मीठामीठा लोक गीत गाउदै

खुला पहाड र कर्मशील बस्तीहरुमा

छमछमी आएकी छौ तीज ।

आँखामा असीम करुणा र प्रेम पालेर

हामी उमङ्गका पारखीहरुको माझ

बिखन्डित नभै

मन्द मुस्कान छर्दै

सुन्दर हत्केलाहरु फैलाएर

हावाको मिठो स्पर्श सङ्गै

रौनक र चमक लिएर

आएकी छौ तीज ।

मुस्कान पोतिएको ओठ

लालीले रङ्गिएका गाला

गाजलुले पोतिएका

गहिरा नयन

रातो चुरा र रातै गहुनमा

आभुषणहरुबाट बिभुषितभै

निरासाका पुराना स्मृतिहरुलाई

पन्छाउदै उल्लासमय भएर

अगरबतीको सुगन्ध भएर

आएकी छौ तीज।

ओइलिदै पलाउदै र पहेलिदै

बिभिन्न प्रलाप सहदै

तमाम दिदी बहिनीको माझ

शरीरको सारा बैस फुलाउँदै

आएकी छौ तीज।

अदम्य उत्साह बोकेर

यो बिछट्टै रङ्गीन र उर्बर समयमा

थुम्का र बस्तिका फेदीहरुमा

भावनामा छताछुल्ल पोखिदै

चकित र उल्लासित भएर

आँखा नझिम्क्याइ नौलो क्षण लिएर

असिनपसिन गर्दै मिर्मिरे बिहानी

आएकी छौ तीज ।

जिन्दगी र समयको दोसाधमा

थकाईको साईनो गास्तै

जीबनका पलहरुमा

खुशीका बेगमय पारामा

निरुत्तर कुइनेटोको ढुङ्गेनी ओरालिमा

मन भरि यौबन फक्राउदै

आएकी छौ तीज ।

तिम्रो यो आगमनलाई

यो नाच्ने गाउँने महोत्सबको शुभकामना ।

उषा गिरी

ब्रसेल्स, बेल्जियम ।

~मुक्तक~

2011-08-09T18:47:00.004+05:30

आँखाभरि आसु भरिन्छन रुन सक्तिन
मनै तरङ्ग हुन्छ पारि छौ छुन सक्तिन
जान्दिन म सम्बेदित मन कस्ले लुकायो
बिरक्तियको मन बोकेर तिम्रो हुन सक्तिन

~मुक्तक~

2011-07-24T20:05:00.000+05:30

कनकाइ झै अटल थिए छागा बनायौ

रास डोरिले नाकी लगाइ रागा बनायौ

समयको जुइना सङ्गै बैश फुलाउ भन्थे

फुल्ने रुखको मुना भाची हागा बनायौ ।

~मुक्तक~

2011-07-16T22:56:00.000+05:30

शिर देखि पाउसम्म तिम्रै बर्णन गरौ म
लट्ठै पर्दै मदहोसमा तिम्रै शरण परौ म
नदीजस्तै बगिरहु जिन्दगीका पाटा भरि
प्रणयमा बाधिएर मनमै बसाईं सरौं म ?

~मुक्तक~

2011-07-16T22:50:00.001+05:30

तिमी सङ्ग यो ढुकढुकी साट्न पाए हुन्थ्यो
रहर लाग्दा बैसालु रात काट्न पाए हुन्थ्यो
नयनमा डुबेर सपनिमा भेट्नु भन्दा
बिपनी मै मनको डोरी बाट्न पाए हुन्थ्यो ।।

कैले सम्म

2011-07-13T13:27:00.004+05:30

आन्दोलित छ आकाश
असारको महिना
बर्सिन लागे जस्तो
सबै हतारमाछन
मानो खाएर मुरी उब्जाउने दिन
तर किन किन
छरपष्ट छ मन
असरल्ल हुन्छु
हुरी आउँला जस्तो छ
अन्धकार छ चारैतिर
अभाब र गरिबी सङ्गै
हलुङ्गे थालमा
उसिनाको भात
प्याज सङ्ग भोक चपाउदै
जीबन बाचिरहेछन
र पनि खुशीछन
झुपडिहरुमा
अनिकाल छ,महङ्गाइ छ
अहङ्कार छ,बिक्रिती छ
कैले मुक्ती आउँला
दखियाको आगनमा
खोइ गरिबको क्षितिज
खोइ आकाश ?
कहाँ छ आस्थाको धर्ती ?
भत्किदो छ विश्वाश
बलवान हातहरुबाट
रङ्गहरुमा घोलिन्छन गरिबी
अनुहार बिक्रित हुन्छ
मन त्यसै त्यसै बिक्षिप्त हुन्छ
दु:खै दु:खमा
बितेका जीबन देखेर
म भने उमेरको उकालो उक्लिरहेछु
सोचेका र भोगेका
स्‍मृतिहर्लाई सम्झेर ।

उषा गिरी

रुझेको आवाज

2011-07-12T15:16:00.001+05:30

पुरुष प्रधान समाजमा

अपमानित र उपेक्षित भएर

बसना तृप्‍तिको लागि

कैले सम्म पुरुष दमन र हैकम सहन्छौ ?

अन्याय बिरुद्ध

बिद्रोह अगाल्ने

खुसीमा रुपान्तरण हुने बेला

भएन अब त ?

बिचारको आकाशमा

बेदनाले रुझेको आवाज

सडेका बिचारहरुको बिरुद्ध

मन्त्रमुग्ध भएर

समयको गतिशीलता सङ्गै

बिद्रोहको राको

ओकल्ने बेला भएन अब त ?

अबिबेकी साबित गर्दै

ईच्छामा अन्धा हुनेहरु

कुन्ठित मानसिकता चपाउदै

आँखा चिम्लेर

साझको रमझममा

निर्धक्क

मुस्कान साट्न आउनेहरुलाई

मर्यादित भएर

बिचलित नभै

बिषादका रेखाहरु

मेट्ने बेला भएन अब त ?

मुक्तक

2011-07-11T16:59:00.003+05:30

जुन जस्तै मुहार हेर्दै बसन्तको डिलमा बसि

सजाइ दिउला कालोचुल्ठो फुर्केधागो गाठो कसि

खालिछन सिउदो माथि इन्द्रेनिछन नजरमा

भन के म उपहारदिउ पारीलो त्यो मनमा पसि !

तलाउ भए

2011-07-10T21:50:00.004+05:30

बाँकी छैन अब केही तिम्रो लागि सुन्य छु म

जति सक्छौ घनले हान बगरको ढुङ्गो हुँ म

ऐया भन्नै पाइन मैले भित्र दुख्यो कतकता

तलाउ भए आँखाहरु कति सहे मनको ब्यथा

तिम्रो सपना साकार भो हावा झै सुन्य छु म

जति सक्छौ घनले हान बगरको ढुङ्गो हुँ म

मन फाटेर टुक्रा भयो भत्किनलाई ठाउँ छैन

यात्रा सबै पुरा भयो पिर लुकाउने गाउ छैन

हान मलाई बाण अझै तिम्रो लागि सुन्य छु म

जति सक्छौ घनले हान बगरको ढुङ्गो हुँ म

पछुतो

2011-07-10T18:38:00.001+05:30

बेहोसिमै ओतिए म पछुतोनै के छ र
लतपतिदै जोतिए म पछुतोनै के छ र
चोरि सक्यौ मन सबै दरिद्र रइछौ तिमी
सुन्दरतामा पोतिए म पछुतोनै के छ र ।।

कबिता (अन्तर मनको अनुभुति)

2011-06-17T01:23:00.000+05:30

पराग

जीबनको डुङ्गामा

तिम्रो प्रेमको चुम्बन

सौन्दर्यको कोमल स्पर्स

अङ्कित हुँदा

खुशीले गदगद हुँदै

सम्बेगात्मक अनुभुतिलाई

अर्पण गर्दै मनको कुइनेटोबाट

घाम छर्न मन लाग्छ

रङ्ग बदल्न मन लाग्छ

सुहाइदिन मन लाग्छ

फुलको थुङ्गा भएर

पराग !

कैचिमार गुन्यु

चौबन्दी चोलो

काचका चुरा

ढुङ्री बुलाकिले सजिएकी

रहर र उमङ्गले भरिएकी

निधारमा रातो टिका

पसिनाले लतपत भिजेकी

पोक्ची गाला

पहाडकी परी

मेरी पराग !

आँखा कोल्ट्याएर

तिमीलाई हेर्नेहरुको बिच

जिन्दगीको भुगोल नाप्नेहरुको माझ

अक्करिलो भिर उक्लन

सजिलो कहाँ छ र ?

ब्वासाहरुको बगालमा

पराग !

भताभुङ्ग भएर

भत्किरहने मन सङ्गै

तिमीले भोगिरहेकी

अधबैसे दैनिकी

थिल्थिलिएर बिबसतामा

ढल्नुहुदैन

कसैसित रात साटेर के भयो र ?

परस्रीगमन गर्नेहरुको भिडमा

कुठाराघात गर्नेहरुको बगालमा

रङ्गिन चस्माले

सजिब चित्रलाई हेर्दा

खल्लो अनुभुतिहुनेहरुको माझमा

साइनी जोड्न अनर्थ

हुदोरहेछ

पराग

मनको क्यानभासमा

अनुभुतिहरुमा ।।।

मन फाट्ता

2011-06-15T22:37:00.001+05:30

आँखा भरि छछल्किदै ब्यर्थै किन बाचा तोड्यौ
बलेसिमा टेक्ने बेला ब्यथै किन बाटो मोड्यौ
दु:ख सुख हारजित तरल मनमा हुन्छ भन्दै
मन फाट्ता टालेकै थिए दोबाटोमा किन छोड्यौ ।।

समिक्षात्मक टिप्पणी

2011-06-15T22:20:00.007+05:30

सम्झनाका तरेलीहरुमा तरङ्गिदा

- दिव्य गिरी

शब्दद्वारा परिभाषित गर्नुपर्दा गीत भनेको मानव मनको अन्तरआत्मादेखि प्रष्फुटन हुने कोमल भावना हो अर्थात मनको सुन्दर सशक्त र शक्तिशाली अभिव्यक्ति हो । नेपाली बृहत् शाब्दकोषले गीतलाई यसरी परिभाषा गरेको छ - गाउनका निम्ति रचिएको लयात्मक तथा सुललित पद्य-रचना गाना गान ने।रा।प्र।प्र। नेपाली बृहत् शब्दकोष २०४० पृ।३४० । यस परिभाषाले पनि गीतका दुई महत्वपूर्ण विशेषताहरु - लयात्मक र सुललितलाई औंल्याएको छ । सङ्गीतवद्ध गरेर गीतलाई गाउँदा जुन स्वर दिइन्छ त्यो लयात्मक हुनु पर्दछ र गीत सुन्दा सबैले बु´्नसक्ने सरल अर्थात सुललित हुनुपर्दछ । त्यसरी गाइएको गीतले मानिसको मनमा आनन्द दिनुको साथसाथै उसको हृदयलाई समेत ´ङ्कृत पार्दछ । गीतले मानिसको मनमा गहिरो प्रभाव पर्ने हुनाले नै गीतलाई भावनाको सुन्दरतम् अभिव्यक्ति भनिएको हो । किनकि गीतले मानिसको भित्री भावना बोलेको हुन्छ । उसको मनको कोमल भाव गीत बनेर उसकै ओठबाट निस्किएको हुन्छ । गीतका शब्द-शब्दमा रहेको मार्मिक अर्थभावले गीतलाई बढी सार्थक तुल्याउँछ । गीतको शब्दलाई स्वर र सङ्गीतले प्राण संचार गरिदिएपछि मात्र गीत हृदयष्पसर्ी बन्छ र गीत सुन्नेलाई आनन्द प्रदान गर्दछ । जुन गीत सुन्दा मानिसको मनमा आनन्द आउँदै र उसको दुःख-सुखमा साथ दिँदैन भने त्यस्तो गीतको कुनै अर्थ रहँदैन । सङ्गीत र लय अर्थात मीठो स्वरले गीतलाई जिवन्तता प्रदान गर्दछ । भनाइको अर्थ गीतको शब्द सङ्गीत र स्वर तिनवटै कुराको संयोजन विशिष्ट हुनु अनिवार्य छ । किनकि गीतको शब्दलाई गायकको स्वरले र सङ्गीतको मीठो धुनले गीत सुमधुर सुललित र सुस्वादको बनाउँछ । त्यसरी सिर्जित गीत जति सुने पनि मन तृप्त हुँदैन र सधैंसधेै सुनिरहुँ लाग्छ । त्यस्ता गीतहरु नै लोकपि्रय हुनुको साथसाथै कालजयी पनि हुन्छन् ।

माथि भनिएका कुराहरु सबै गीतमा भेटिन्छन् भन्ने छैन र सबै गीतहरुले मानिसलाई उत्तिकै सन्तुष्टि दिन्छ भन्ने पनि होइन । तर पनि गीत भनेपछि त्यसले मानिसको मनलाई स्पर्श गर्न सक्नुपर्छ र उसको हृदयलाई ´ङ्कृत पार्नुपर्छ । अनि मात्र त्यो गीतको महत्व हुन्छ । गीत सस्वर गाउँदा त्यति प्रभावकारी र मीठासिलो हुँदैन जति त्यसलाई सङ्गीतवद्ध गरे गाउँदा हुन्छ । त्यसैले गीतमा सङ्गीतको ठूलो भूमिका हुन्छ । त्यसो त मीठो स्वर अर्थात लय नपाईकन गीत गीत बन्दैन । त्यसैले गायकको स्वर सङ्गीतकारको सङ्गीत र गीतकारको सुन्दर शब्द रचना को उत्तिकै महत्व र विशेषता रहेको हुन्छ गीतमा ।

हाम्रो देश जहाँ भाषा संस्कृति र परम्परामा अनेक विविधता छ । त्यसैले स्थान भाषा मानिस संस्कृति र परम्पराको आधारमा गीतमा पनि त्यतिकै विविधता पाइन्छ । लोकगीतमा पाइने अनेक प्रकारका गीति रचनाहरु नै यसका ज्वलन्त उदाहरणहरु हुन् । हामी नेपालीहरुको यौटा परम्परा के छ भने हामी कुनै पनि सांस्कृतिक पर्व चाड वा अवसरहरुमा गीत गाउने भजन गाउने नाच्ने आदि कार्यहरु गर्दछौं । यी गीत भजन र नाच स्थान विशेष अनुसार फरकफरक प्रकारको हुने भएकोले तिनका बेग्लाबेग्लै विशेषता र महत्व छन् । हामी जीवनका दुःख-सुखलाई गीत मार्फत व्यक्त गर्छौं । चाहे त्यो वन जङ्गलमा घाँसपात लिन जाँदा होस् चाहे त्यो गोठाला जाँदा होस् कि खेतीपाती गर्न जाँदा होस हामी नेपालीहरु गीत गाउँछौं । आफ्नो मनका भावनाहरुलाई कहिले एक्लै त कहिले साथीभाईसँग र समूहमा पनि गाउँछौ । अनि गीतका शब्दबाट नै आफ्ना मनका पीर-व्यथाहरुलाई व्यक्त गर्दछौं । हाम्रो देशमा लोकगीतको प्रारम्भ यसै गरी भएको हो । त्यसैले लोकगीत हाम्रो जीवनसँगै गाँसिएको छ टाँसिएको छ र जीवन्त बनेको छ ।

नेपाली लोकगीतको यो परम्पराले नेपालीको पहिचानलाई अरु प्रष्ट पारेको छ । तर आजकल कोठामा बसेर लोकगीत रच्ने र त्यसैलाई लोकगीत हो भन्ने प्रचलन बढेको पाइन्छ । लोकगीतमा पनि विदेशी शब्दहरु प्रयोग गरेर त्यसको मौलिकतामा आँच पुराउने कार्य भइरहेको छ । सस्तो लोकपि्रयताको लागि लोकगीतको वास्तविक मर्म र त्यसको महत्वमाथि खेलबाड गर्ने परिपाटी बढेको पाइन्छ । हिजोआज जे गरे पनि हुने भन्ने प्रचलनले भाषा संस्कृति परम्परा र मान्यतामाथि नै सबैतिरबाट आक्रमण भइरहेको छ चाहे त्यो राजनीतिक सामाजिक र गीत-सङ्गीतको क्षेत्र नै किन नहोस् । आफ्नो देशको भाषा संस्कृति परम्परा आदिको मौलिक अस्तित्वलाई जोगाई राख्नु त्यसको संरक्षण गनुृ्र र त्यसको उन्नति-प्रगतितर्फ दत्तचित्त भएर लाग्नु सबैको कर्तव्य हो । त्यसतर्फ ध्यान दिनु पर्छ सम्बन्धित निकायले । तर त्यसो भइरहेको छैन । जसले जे गरे पनि छुट छ अहिले । भविष्यमा गएर त्यसले देश र समाजमा के कस्तो नकारात्मक प्रभाव पार्छ त्यतातिर कसैको पनि ध्यान गएको पाइन्न ।

आधुनिक गीत लोकगीतभन्दा नितान्त पृथक प्रकृतिको हुन्छ । लोकगीतले लोकजीवन र लोक संस्कृतिलाई उजागर गरेको हुन्छ भने आधुनिक गीतले मानव जीवनका अनेक पक्षलाई छोएको हुन्छ । नेपालबाट जहानिया राणा शासनको अन्त्य भएपछि र रेडियो नेपालको स्थापना भएपछि मात्र नेपालमा आधुनिक गीतले प्रवेश गरेको इतिहास छ । सुरुका दिनहरुमा आधुनिक गीतको रिकर्ड गर्न पनि भारतको कलकत्ता हालको कोलकाता जानु पर्ने वाध्यता थियो भने अहिले गीत रिकर्डिङ्गका आधुनिक सुविधाहरु स्वदेशमा नै उपलव्ध भएका छन् ।

नेपाली साहित्यिको फाँटमा आधुनिक गीतको छुट्टै र स्वतन्त्र अस्तित्व छ । धेरै कवि गीतकारहरु आधुनिक गीत लेखनमा सकि्रय छन् भने गायनको क्षेत्रमा पनि पुरानादेखि नयाँ पुस्ताका यवा गायकहरुले गाएका गीतहरु लोकपि्रय भएका छन् । हुन त लोकगीत र आधुनिक गीतको बीचमा यौटा पश्चिमा शैलीको पप गीत पनि नेपालमा धेरै पहिलेदेखि गाईंदै आएको छ र यसलाई नेपालमा भित्रुउने पहिलो गायक हुन् ओम विक्रम विष्ट । पछि धेरैधेरै युवा गायकहरु पप गायकको रुपमा स्थापित भए र अध्यावधी त्यही क्षेत्रमा कि्रयाशील पनि छन् ।

नेपाली साहित्यमा कथा कविता उपन्यास गीत आदि विधामा कलम चलाउने असङ्ख्य साहित्यकारहरु छन् । तर गीत लेखेर चर्चित अर्थात सफल हुने थोरै मात्र गीतकार छन् । पुराना गीतकारका गीत र नयाँ गीतकारका गीतमा आकाश जमिनको अन्तर पाइन्छ । गीतको शब्द चयन भाव र प्रस्तुतीमा धेरै भिन्नता छन् । हालका वर्षहरुमा नेपाली युवाहरु पठन-पाठनको लागि र रोजगारको लागि विदेशिने क्रम निकै बढेको पाइन्छ । तिनै विदेशमा प्रवाशी जीवन विताइरहेका धेरै युवाहरुले कविता कथा उपन्यास र गीत लेखेर विदेशमा बस्नुपर्दाका आफ्ना पीडालाई व्यक्त गरेका छन् ।

स्वदेशको माया र सम्´नालाई आत्मसात् गर्दै साहित्य सिर्जना गर्नेहरुको सूचिमा आपुनो पनि नाम दर्ता गराएका छन् पूर्वी नेपालको भोजपुरमा जन्मिएका विमल गिरी जो अहिले बेल्जिएमको ब्रसेल्समा बस्दै आएका छन् । यिनै गिरी आपुनो पहिलो साहित्यिक कृति सम्झनाका तरेलीहरु गीतिसङ्ग्रह लिएर नेपाली साहित्याकाशमा झुल्किएका छन् र आफुलाई गीतकारको रुपमा उभ्याएका छन् । यस लेखमा उनै विमल गिरीद्वारा रचिएका गीतहरुको वारेमा चर्चा गर्ने प्रयास गरिएको छ ।

अमेरिकाको वाशिङ्गटन डी।सी।मा रहेको अन्तरराष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाजले २०६६ सालमा प्रकाशित गरेको विमल गिरीको गीतिसङ्ग्रह सम्झनाका तरेलीहरुमा आधासय अर्थात पचासवटा आधुनिक गीतहरु समावेश गरिएको छ । यी गीतहरु मध्य केही गीतमा सङ्गीतकार विपिन आचार्यको सङ्गीतमा रामकृष्ण ढकाल नरेन्द्र प्यासी जगदीस समाल र पुष्पा पौडेलले स्वर प्रदान गरेका छन् । यस सङ्ग्रहमा रहेका गीतहरुलाई पढ्दा मनन गर्दा र त्यसका विशेषताहरुलाई केलाउँदा धेरैजसो गीतमा प्रवाशी भएर बाँच्नुपर्दाको पीडा र आफन्तसँगको वियोगभाव पाइन्छ भने कतिपय गीतहरुमा देशप्रतिको माया भक्तिभाव र पि्रयसीप्रतिको आशक्ति पाइन्छ । गीतमा प्रयोग गरिएका सरल विम्बहरुले गीतलाई यथार्थपरक तुल्याएको छ । जीवनको दुःख-सुखका क्षणहरुलाई जस्ताको जस्तै टिपेर गीतमा समावेश गरी भित्रिमनका भावनाहरुलाई कुशलतापूर्वक प्रस्तुत गरिएको छ ।

यो सत्य हो कि अहिलेको अवस्थामा नेपाली लाखौं युवाहरु विदेशमा रोजगारको निम्ति गएका छन् र तिनले पराइभूमिमा अनेक दुःख-कष्ट पाएका छन् । यहाँसम्म कि हजारौं युवाहरुले विभिन्न कारणवश विदेशीभूमिमा नै मृत्युवरण गनुृ्र परेको छ । त्यस्तो त्रासदीपूर्ण अवस्थामा प्रबासी भएर बाँच्नु पर्दाका अवस्था र डरलाग्दा क्षणहरुमा आपुनो देश घर-परिवार साथीभाई इष्टभित्र आदिलाई सम्´ेर जो कोही पनि आहत हुन्छ जसको मन पनि पीडाले छटपटिन्छ । मानिसको मन स्वभावैले भावुक हुन्छ । त्यसैले जीवन भोगाईको क्रममा घटेका अनेक घटना दुर्घटनाहरुले ल्याउने दुःख पीडा र विछोडको अनुभव र अनुभूतिले मन आत्र्रुान्त हुन्छ । विक्षिप्त हुन्छ । अनि तिनै दुःख पीडा र राम्रा नराम्रा घटनाहरुलाई यौटा सफल कवि वा गीतकारले आपुनो कविता वा गीत मार्फत व्यक्त गरेको हुन्छ । उसले त्यसरी व्यक्त गरेको सुकोमल भावले अरुको मनलाई पनि स्वतः प्रभाव पार्दछ । त्यसैले मनको भावलाई अरुको सामु अर्थात सबैको अगाडि प्रस्तुत गरिने सबैभन्दा लोकपि्रय विधा हो गीत ।

जब मानिस आपुना दुःख-सुखका क्षणहरुमा गीत गुन्गुनाउँछ त्यसले उसको मन हलुको हुन्छ । मनको पीर अलिकति घटछ र आफुलाई थोरै भए पनि पीडा मुक्त भएको महशुस गर्छ । त्यसैले पनि गीत सम्प्रेषणको दृष्टिकोणले काव्यका अन्य विधाहरुमा सबैभन्दा प्रभावकारि शसक्त सुकोमल सुललित र सर्वपि्रय मानिन्छ ।

गीत लेख्न गाह्रो छ । त्यतिकै लेिखंदैन गीत । अनि गीत गाउन पनि सजिलो छैन । गाईएको गीत सबैलाई मन पर्छ भन्ने पनि छैन । गीत लेख्न भावुक हृदय हुनुपर्छ । गीतको अर्थ भाव शब्द गीतले दिने सन्देश आदिलाई कुशलता पूर्वक संयोजन गर्न सक्नु पर्छ अनि मात्र गीत गीत बन्छ । अर्को महत्वपूर्ण कुरा गीत लेखेर मात्र पनि हुँदैन त्यसलाई सस्वर सङ्गीतवद्ध पनि गर्नु पर्छ । गीत लेख्नमा गीतकारले जति मेहनत गर्छ त्योभन्दा धेरै मेहनत गायक र सङ्गीतकारले गर्नु पर्छ । किनकि विना सङ्गीतको गीत यौटा गीतिकविता मात्र रहन्छ । पढेर मात्र गीतको वास्तविक मिठास पाइन्न । जब त्यसलाई सङ्गीतबद्ध गरेर सस्वर गाइन्छ तब मात्र त्यसले ७नतसोताको मनलाई स्पर्श गर्छ ।

हिजोआज गीत जथाभावी गाउने चलन पनि बढेको पाइन्छ । अहिले क्वाँक्वाँ रोएर र अट्टाहास हाँसेरै पनि गीत गाएका छन् । तर त्यस्ता गीतलाई गीत भन्नै सकिन्न । किनकि पहिलो त ती गीतमा हृदयलाई ´ङृत पार्ने शक्ति हुदैन अनि दोस्रो हो त्यस्ता गीतले ७नतसोताहरुको मनमा आनन्द र मनोराजन दिन सक्दैन । अर्को महत्वपूर्ण कुरा हो त्यस प्रकार गाइएको गीतले ७नतसोताको मनलाई स्पर्श गर्न र उनीहरुको भावनाको प्रतिनिधित्व पनि गर्दैनन् । त्यसै कारण ति रहरले प्रयोगको निम्ति मात्र गाइएका गीत हुन् । त्यस्तो गाइजात्रे प्रयोग धेरै दिन टिक्दैन र त्यस्ले स्थायीत्व पनि पाउन सक्दैन । ठूलोठूलो स्वरमा चिच्च्याएर र ठूलोठूलो आवाजमा सङ्गीत साधन बजाएर मात्र गीत हुने होइन । त्यस्ता गीत सुनेपछि मानिसहरु आनन्दमा रमाउनुको साटो दिक्क मानेर कान थुन्न पुग्छन् । त्यसै भएर होला गत वर्ष सन् २०१० को भारतमा भएको कुनै यौटा गीति कार्यक्रममा आधुनिक पप गायिकाले चिच्च्याई चिच्च्याई माचनै र्थकाउने गीत गाउँदा भारतकी सदावहार विशिष्ट गायिका लता मङ्गेसकरले आँखा चिम्लेर र कान थुनेर बसेको दृष्य भारतीय टेलिभिजनमा प्रसारण गरेको देखिएको थियो । तीनै लता मङ्गेसकर हुन जसले भारतीय स्वतन्त्रता दिवसमा गीत गाउँदा तत्कालीन भारतका प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरुको आँखामा आँशु आएको थियो । त्यस्तो शक्तिशाली हुनुपर्छ गीतको प्रभाव गीत गाउनसक्ने क्षमता र गीतको अर्थ । यो कुरा किन उल्लेख गरेको भने गीतको सबैभन्दा महत्वपूर्ण विशेषता हॊ ७नतसोताको मन जित्न सक्ने क्षमता । अनि मात्र त्यो गीत गीत हुन्छ ।

प्रवाशमा मान्छे एक्लो हुन्छ । उसलाई दया माया गर्ने कोही हुँदैनन् । सबै कुरा देशमा नै छोडेर विदेशिएको मान्छेको मन सधैं देश र घर-परिवार सम्´ेर रोइरहन्छ । गीतकार विमल गिरी आफैमा पनि देश छोडेर प्रवासी हुनुपर्दाको पीडा ज्यादै गहिरो छ । एक्लोपनले उनलाई

शुभकामना

2011-04-13T00:42:00.009+05:30

यो पराइ भुमिबाट भन्नुपर्दा नयाँ बर्ष २०६८ सालमा हाम्रो समाजको
एकतमास दुखिरहने असिमित दु:खाइ, परेलीले नथेग्ने आसुका डोबहरु सङ्ग
राजनीतिक बहुरुपी शैलीको अन्त्यहोस् । नयाँ बर्ष २०६८ को उपलक्ष्यमा नेपाल तथा प्रवाशमा रहनुभएका सम्पुर्ण दाजुभाइ,दिदीबैनिहरु प्रति सुख,संमृद्धि तथा उत्तरोत्तर प्रगतिको कामना गर्दछु। साथै मेरा जीबनमा मेरा निम्ती सवैद सहयोग,सदभाव,माँया र प्रेरणा प्रदान गरिरहनु हुने सवै मित्रहरु तथा आफन्तजनहरु प्रति हार्दिक,शुभकामना ।

बिमल गिरी
ब्रसेल्स ,बेल्जियम।

कोमल गीतका तरेलीहरू

2011-04-10T16:00:00.001+05:30

~कोमल गीतका तरेलीहरू~

कोमल र हार्दिक मनको सुललीत अभिव्यक्ति हो गीत । मन छुने गीत गुन्गुनाउँदा बोझिलो मन पनि सजिलोको अनुभूत गर्छ । भोजपुर, दोभाने-४ सालेवामा जन्मेका बिमल गिरी चारपाने झापा हुँदै सीमा काटेर हुत्तिए । भारत, बंगलादेश, कतार, दुबही, साउदी अरेविया, बहराईन, थाइल्याण्ड,जर्मनी, लग्जेम्बर्ग, नेदरल्याण्ड,फ्रान्स हुँदै अहिले उनको पाइला रोकिएको छ बेल्जियममा ।
सानैदेखि भोजपुरका उकाली, ओर्‍हाली र झापाको समथरमा पनि सुसेलीमै सुसेले मनका बहहरु बिमलले । "मनको बह, कसैसँग नकह" भने पनि कवि मनका बिमल गिरी पोखिए "सम्झनाका तरेलीहरु" गीति सङ्ग्रहमा । अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाजबाट प्रकाशित प्रस्तुत गीत सङ्ग्रहमा गीतकार गिरीका पाँच दर्जन गीतहरु समाविष्ट छन् । यस सङ्ग्रहमा सङ्ग्रहित केही गीतहरु गिरीकै "उपासना" गीति एलवममा समेत गुञ्जिएका छन् विभिन्न कलाकारको गलामा । हो, गीत गेयात्मक विधा हो, गीत पढ्नालागि मात्र होईन । गीत गाइएन भने, गीतकार, संगीतकार र गायक गणेश रसिकले भनेझैं हुन्छ - गाए गीत, नगाए कविता । यस अर्थमा बिमलका गीतहरुमा कविता पनि उत्तिकै घुलेको छ । गतिको प्राण भन्नु संगीत र स्वर हो । सम्झनाका तरेलीभित्रका गीतहरु गाऊँ/ गाऊँ लाग्ने खालका छन् । गाऊँ / गाऊँ यस मानेमा लाग्छन् कि, प्रवल गीति चेतना भएका गिरीका गीतहरु गीति हरफमै आधा संगीत गुञ्जिएर आउँछन् ।
सम्झनाका तरेलीहरुमा गीतकार गिरीले आफन्ती र पराई मनसँग पनि हार्दिक परेली याने पर्म लाएका छन् । "परेली" नेपाली श्रम माटोमा लछप्पै भिजेको पि्रय शव्द । मनदेखि मनसम्म गीतकार पुगेका छन्- यसरी नै परेली लाएर । गिरीका गीतमा आफ्नै रस्ती/ बस्ती र जिन्दगीका गस्तीहरु भेटिन्छन् । संयोग/ वियोग गिरीका गीतका मूख्य भावभूमि हुन् ।
अस्तव्यस्त रहरहरु, ओइलाई गए घामसँगै
अस्ताई गए खुशीहरु, अँधेरीका यामसँगै
अँध्यारोको अभीष्ट पाटो भनेको उज्यालो हो, अँध्यारो हुन्छ र त उज्यालोको चाहना हुन्छ र त्यै उज्यालोको खोजीमा छन् गीतकार ।

अफ्नो सीमा काटेर सातसीमा पारी पुग्नु गीतकारको रहरभन्दा पनि वाध्यता र विवशता हो पक्कै पनि । यद्यपि उनी घरदेशको छट्पटीमा गुन्गुनाउँछन् यसरी -
साँझ विहान आमा भन्दै, तिम्रै गाथा गाईरहूँ
बादल पारि रहे पनि, नेपाल भन्न पाईरहूँ π
आखिर मन त नेपाली नै हो नि, जहाँ पुगे पनि । परदेशमा हुँदा घरदेशको सम्झनाले आहात हुनेहरु थुप्रै कलमहरु छन् । त्यस्तै कलम मध्येका टपक्क टिपेर खल्तीमा सजाउने कलम हुन- गीतकार बिमल गिरी ।
संसार यो तिम्रै हो, जति भोग्छौ भोग
मनमा कहिल्यै नपाल्नु है, घमण्डको रोग π
हो, यही घमण्डको रोगले ग्रसित छ देश अहिले । निषेधको बोली ब्यबहारले व्यक्ति मात्र हैन देशै बर्वाद हुने रै छ । नीति परक फाँकीमा आएका यी हरफ सुक्तिमय लाग्छन् । गीतको भावभूमि मूलत प्रणय/ प्रेम मात्रै पनि होईन । गीतले समेट्ने पाटा र बाटाहरु फरक फरक छन् । प्रस्तुत सङ्ग्रहमा श्रष्टा-दृष्टाहरु जगदीश घिमिरे, कृष्ण धरावासी र नेत्र एटमका शुभेच्छा मन्तव्य गीतकारका लागि मार्गदर्शक मननीय लाग्छन् । साङ्गो पाङ्गोमा झिना मसिना विषयमा नअल्मलिई थोरै भए पनि विम्व विधानमा सजगता अपनाई अघि बढे गीतकार गिरीको गीति गन्तव्य समुज्वल देखिन्छ ।

कृतिः: सम्झनाका तरेलीहरु
विधा : गीत
प्रकाशक : अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज, वासिङटन, डीसी
पृष्ठ: ६४+८
मूल्यः: व्यक्तिगत रु. ८९/-
________________________________________________________
- रमेश पौडेल
मधुपर्क , वर्ष ४३, अङ्क १२, पूर्णाङ्क ५०३
वैशाख, २०६८

रङ्गिन सपनाहरु

2011-04-07T16:45:00.000+05:30

जीबनका रङ्गिन सपनाहरु
जङ्गलका कन्दमुल खाएर होस्
वा रमाइला क्षेणहरु लुटेर होस्
भाबुकताको पोखरीमा
स्वतन्त्ररुपमा
अरुको मन नदुखाइ
भुगोलको कुनै पनि कुनामा
संकटहरुलाई भुली
आफुलाई जलाई
चुडिएका मनहरुलाई
मन भाचिनबाट
हर क्षण
मुस्कुराइ रहने
ओठहरुलाई
हावामा बिलाउने जीवनलाई
आमालुपन दिन सक्नुपर्छ
चिन्तनको दहमा डुबी
सुगन्ध प्रबाह गर्दै
आँफै जल्नु पर्छ
बत्तीको शिखा भएर ।।

उषा गिरी
ब्रस्सेल, बेल्जियम
u-giri@hotmail.com

2011-03-20T00:53:00.000+05:30

कबिता (मनहरुलाई)

2011-02-27T19:31:00.000+05:30

सुनसान रातमा

गाउको चौतारीको

रहरलाग्दा झ्याङ्गिएर बेरिएको

सितलताले

च्यातिएको मनहरुलाई

सितलता नदिदोरहेछ

बादलका पछ्ह्यौरी भित्र

कोमल हासो

पवित्र स्नेह सम्झन्छु

गाउघर पाखा पखेरा

सबैतिर हेर्छु

भ्रम हो कि भनेर

अनि बेर्न मन लाग्छ

एक अन्जुली यादका पलहरु

टुक्राटुक्री छल्किने यादहरु

समयको आचलभित्र

अङ्कमाल गर्न मन् लाग्छ

हरपल यि आँखाहरु

उराठिला काल्लाहरुमा

कन्दराहरुमा

हावाको झोकाहरुसङ्गै

सुकसुकाउदै

नतमस्तक हुन्छु

भोगाइहरुमा बासना उम्लिन्छ

जिन्दगीलाई मनमनै

रुपान्तरित गर्न खोज्छु

बोझ लाग्छ आँफैलाई

चुपचाप सहिदिन्छु

पिडा भुल्ने बहनामा

रात गहिरिदै जान्छ

फुल्नु र झर्नुको बाध्यतामा ।

उषा गिरी

बेल्जियम ,ब्रस्सेल्स

u-giri@hotmail.com

तिमी भन्दा

2011-02-12T23:22:00.001+05:30

तिमी भन्दा प्यारो मेरो कोहिछैन भन्थ्यौ
पछ्यौरीले आँखा पुछ्तै जाने दिन गन्थ्यौ
दु:ख सुख यस्तै रै'छ टुक्राटुक्रा मुटुपार्दै
झझल्कोलाई अन्जुलिमा उघाएर पठाउ भन्थ्यौ ।

निरर्थक

2011-01-30T20:07:00.000+05:30

जिन्दगीका

बिर्सिनसक्नु

अप्रिय प्रसङ्गहरु

नियास्रोले भौतारि रहन्छन

कताकता तुलानात्मकरुपले भन्नुपर्दा

काडालेझै कोत्रिन्छन,रगताम्मे हुन्छन मनहरु

खुशिले भक्कानिदै पिरमा हास्नमन लाग्छ

प्रेरक र निरर्थक भएर

चलिरहेछ जिन्दगी

घुम्ति र मोडहरुमा,

घामको झुल्कासङ्गै ब्युझन्छु

जुर्मुराउछु

पिडा कोट्याउछु जलनका

बेदनामा जबाफ हुँदैन रहेछ

भोग्नुछ सहनुछ

बिघ्न बाँन्किहरु निरन्तर

मनपरी र मनभरि

खितखिताउछु प्रलाप

बेमौसमी जीवनको उमङ्ग

जहिले पनि

भावमा रङ्गभर्दै दुखिरहन्छ,

अब्यबस्थित दुख्ने गराहरु

सुक्खा बगर सरह

निरन्तरता अगालेर

मलाई ध्वस्त गराउछ

चिताग्नी बनेर

गुनासो नै के छ र ??

बिचलित मन

2011-01-29T19:06:00.003+05:30

जीबनको उत्साह सङ्गै
तिमीले छरेको पराग
उमङ्गका ब्याडरुपी गमलामा
काडे क्याक्टस
पल-पल दुख्ने र
क्षण क्षणमा बिझाउने
सिमारेखा भएकोछ
जिन्दगी अस्ताउने क्षितिज पारि
घाइते बिचलित मन च्यापेर
बस्तिका अध्यारा रातहरुमा
पिडा ओकल्दै
प्रणयका भावभङ्गिमा
तिब्र प्यासको अनुभुती गर्ने
तिम्रो भित्री तलतले बानी
अर्थहिन सोचाइ
अबिरल चाहनामा
खुम्चेर तिमी
पोख्त भएकाछौ
निषेध मार्गमा
चित्रात्मक घटनाको
अभिनय गर्दै
नाभिको बासना

प्राप्त गरिरहेछौ

ससक्त आक्रमक बनेर !

कबिता (पदार्पण)

2011-01-20T00:37:00.001+05:30

इच्छामा गिद्धहुने अन्धाहरु
काकाकुलको देशमा
बराबरताको खेती गरिरहेछन
सुर बेसुरमा
बैरागमा उन्मादमा
अनुराग अलापिरहेछन
बेढङ्गमा कुर्लिरहेछन
रिसराग र पूर्बाग्रह मनभरि पालि
अन्धो प्रलोभनमा
लुछिरहेछन अङ्ग अङ्गमा
भयभित पारीरहेछन निमुखाहरुलाई
सम्झन्छु अनी निस्तेज बन्छु
त्रासको बास छ जताततै
जे गरेपनि हुन्छ
शब्दहिन हुन्छु
बेअर्थ चिच्याएरपो के हुन्छ?
को भन्न सक्छ
अबके हुन्छ?
अचेतन अनुभुति भएकाहरुलाई
स्वर्गबोध भईरहेछ
आधिपत्य जमाउ
पदार्पण गर
देख्नेहरुले अपसोस गर्नेछन
मेची देखी कालिसम्म
पट्यारलाग्दो यो निरासता कैलेसम्म ।

तिरस्कार गर्यौ

2011-01-16T22:47:00.000+05:30

मुक्तक

सागरको गहिराइमा हिरा नखोज,जहाँ ढुङ्गा भेटिन्छ भने

प्रेम अभिसाप हो,घ्रिणा हो,केवल उद्गार मेटिन्छ भने

आसु र हासोको द्वन्दमा रुमलिएको यो जिन्दगी

तिरस्कार गर्यौ,स्विकारीदिए,रोजे हुन्छ अन्तै भेटिन्छ भने।।

नयाँ बर्ष

2011-01-16T22:34:00.001+05:30

मेरो बलौटे यात्रामा
ईम्पोर्टेड नयाँ बर्ष
तिमी आउनत आयौ
निसर्त
उदास छाप्राहरुमा
आक्रान्त मनहरुबिच
रङ्गिन पछ्यौरी ओडेर
सत्ता क्रान्ति र अन्तरद्वन्द
बिसंगति
सामान्य होस्
मिसावट नहोस्
नयाँ बर्ष,
गरिबी सङ्गै
आशुको रङ्ग बोकेर
नआए हुन्छ
सम्बेदनसिल आत्माहरुबिच
मरुभुमि बनेर
रित्तो बगर
नसुसाए हुन्छ
नयाँ बर्ष,
तिखो काडा बनि
सुकुल र गुन्द्रिहरुमा
टालेको भोटो र अमिलो सितनको
नारा बनेर
बर्तमानलाई
धरौटी राख्न
नआए हुन्छ
नयाँ बर्ष,
रित्तो पेट र
नाङ्गो आङलाई
थकानको अनुभुति साट्न
सुबासहिन
काडे गुलाब बनेर
न्आए हुन्छ
नयाँ बर्ष,
रगत उम्लिएर रापिएको
अनुहार सँगै
दु:खका डोबहरु
रुवाइको रङ्ग
परेलिको ओठ्मा
चिस्याउन नपरोस
अट्ठहास हास्ने
बित्पातको मौसम
बस्तिहरुमा
लिएर नआए हुन्छ
नयाँ बर्ष ।।

बादलको आचलले

2011-01-02T03:29:00.001+05:30

युगौ भयो गयौ टाढा ब्यार्थै किन चोट दुख्छ
बेदनामा जल्छु सधैं ओठ यो त्यसै सुक्छ

आत्मा भरि आउछौ सधैं मन त्यसै पोल्छ
आँखाले नदेख्ने पनि भित्र भित्रै झन जल्छ
तिम्रै यादमा तद्पिदै जिन्दगी यो कैले लुक्छ

बादलको आचलले घामलाई छेके जस्तै गरि
सुनसान पारी मलाई क्षितिज पारी गयौ मोरी
तिमै यादमा तद्पिडा मनको कन्दरामा दुख्छ

युगौ भयो गयौ टाढा ब्यार्थै किन चोट दुख्छ
बेदनामा जल्छु सधैं ओठ यो त्यसै सुक्छ

मुक्तक

2011-01-02T03:23:00.003+05:30

बेदनाको

1.बेदनाको भुमरिमा आँफै दुख्छु घरि घरि
उदास रात किन आउछ जिन्दगीको वोरिपरि
दुख्न बाँकी छैन अब सपनिहरुको भिडमा
मन रुन्छ त्यसै किन बिहानको शित सरि ।

2.रोइरने परेलिलाई आशुले नि'छोड्छ किन
डस्यौ ओठमा एक्लै पारि ऐले बचन तोड्छौ किन
सिङ्गो जीबन भत्काएर आघातमा डुबाइ गयौ
चुपचाप रङ्ग फेर्दै कुइनेटोमा मोड्यौ किन ।।

3.अन्तरकुन्तर छाम्यौ सबै ठोसठास सबै पार्यौ
लम्पसार फाटहरुमा मादकताको आशु झार्यौ
पराजय भोग्दैछु म बिध्वम्सको खातहरुमा
रस चुसी छोक्रा फ्यकि दुर्गतिको आहालमा झार्यौ ।।।

।। शुभकामना ।।

2010-12-31T13:44:00.005+05:30

स्वदेश तथा बिदेशको कुनाकुनामा रहनुभएका नेपाली भाषा,कला,संगीत र साहित्यलाई माया गर्नुहुने सम्पूर्ण हाम्रा प्यारा दाजुभाइ तथा दिदी बहिनीहरुमा नयाँ बर्ष २०११ को पुनित अबसरमा हार्दिक मङ्गलमय शुभकामना ।।

अबोध मन

2010-12-18T14:05:00.000+05:30

आज कताकता

तिम्रो अबोध हृदय

रात बिरात

स्नेहले

चुम्न मन लाग्छ

किन? तिमी आफ्नै घमन्डमा

बाफिन्छौ ?

ओठ खोलेर मुस्कुराउन प्रिय !!

मैले तिमीसङ्ग

सुष्क नयनको

पिरो,पोल्ने

आशु मागेको होइन

अद्रिश्य पिल्पिलाउदो

चट्टानको ओसिलो

बिम्ब मागेको होइन

हृदय खोलेर

भावमग्न

मुस्कुराउन प्रिय !!!

दरिद्रिक आशु पिउदै

म त एकान्तमा रुने

बिरही न्याउली

न हास्न सक्छु

न रुन

प्रणयको डोरिले

बाधेहुन्छ निर्धक्क

किन ? रापिन्छौ

रहरमा रङ्ग भर्दै

मुस्कुराउन प्रिय !!!i

गौतम बुद्ध

2010-12-01T23:55:00.000+05:30

गौतम बुद्ध (कबिता)

नहुने कुराले

जैले पनि योमन

भयभित तुल्याइरहन्छ

आफ्नै डम्फु बजाउन

आफ्नै पर्ब मनाउन

ब्यस्तछन सबैजना

खल्लो अनुभुति

निस्तेज बन्छु

जताततै

त्रासको बासछ

प्रदुषित सोचाइहरु

यत्रतत्रछन

बिद्रोही मनहरुको बिचमा

बुद्ध बन्न मन् लाग्छ

बुद्धुहरुको बगालमा ।

अन्टोन फुहरर

विश्वसामु

बुद्ध जन्मस्थललाई

प्रमाणीत गर्यौ

बर्टेन्ड रसेल

निर्भिकताका साथ

बुद्धधर्मलाई मनपरायौ

इश्वर नमान्ने जर्मनी नित्सेले

यथार्थका धरातलमा उभिएर

मुस्कुराउदै वर्वरतामा

उर्बरता थप्यौ

बुद्धजस्ता हिरालाई

अलौकिक अतिअपबाद

पुरुषका बिचमा चित्रित गर्यौ

बुद्धको जन्मभुमी नेपालहो भनेर

नित्सेले,बर्टेन्ड,आईन्स्टाइन,

अन्टोन फुरर

ध्यर्य र सुशिलताले

सुबासित बनायौ

सिध्यान्त र बिचार हरु

जनमानसमा रोप्न सिकायौ

बुद्धत्वका सुन्दरभावहरु

उमङ्गका बिउ उत्साह रोप्नलाई

झ्याङ्गी रहनेछन

प्रकृतिको काखमा

बोधिसत्व बनेर।

उपबास

2010-11-20T20:54:00.000+05:30

उदाएको अनुहारमा अस्ताएको साथ किन
निस्पट्टैछौ अधेरीझै बिर्सिएको बात किन
उपबास बसे कैऔ रातहरु तिम्रै लागी तर
मनै साटिएपछी क्षणभरको हात किन।

अंग अंग

2010-11-20T20:53:00.000+05:30

अंग अंग तिम्रै भन्दै चिप्लै तेल घस्यौ मलाई
हेर्दा तिमी नाग जस्ती गोमनले झैँ डस्यो मलाई
जसै जसै बाँचेकै थेँ कोलाहल यी भिडहरुमा
आश्वासनको जाल फिँजाइ (तिखो छुरी धस्यौ मलाई

सम्झनाका तरेलीहरूलाई हेर्दा -छविरमण सिलवाल

2010-11-20T20:45:00.001+05:30

मानवीय विवेकको वकालत गर्ने कविताहरू -छविरमण सिलवाल

सम्झनाका तरेलीहरूलाई हेर्दा
गीत मनको सुसेलीबाट बहनुपर्छ, अन्तरहृदयबाट बज्नु पर्छ। तव मात्र गीत बन्न सक्छ। गीतकार भएर उभिनु भनेको सजिलो कुरा होइन। गीतमा मिलन, विछोडका तानावानाहरू रहनु कुनै नौलो पनि होइन। कतिपय गीतहरू संगीत विना पनि निकै सुमधुर हुने गर्दछन्। जीवन भोगाईका अनेकन रुपहरूलाई साहित्यका माध्यमबाट पोख्न सकिए पनि गीत संगीतबाट उत्पन्न हुने तरङ्ग निकै मर्मस्पर्शि हुने गरेको छ। लोकलयमा गाइने कतिपय भाकाहरूले हाम्रो मनलाई आनन्दित गराउँछ। जीवनप्रतिको कर्तव्यबोध पनि गराउँछ। भनिन्छ, साहित्य, संगीत र कला नभएको व्यक्ति केहि कामको पनि हुँदैन त्यस कारण यी चिजहरू हाम्रा जीवन भोेगाईका अपरिहार्य बस्तुहरू हुन जस्तो लाग्छ। यहाँ गीत संगीतकै कुरा गर्दा अहिले म संग एउटा गीतहरूको संग्रह ‘सम्झनाका तरेलीहरू’ पुस्तक रहेको छ। विदेशी भूमिका रहेर पनि साहित्यमा रमाउँने थुप्रै व्यक्तिहरू छन्। डायस्पोरीक साहित्यले निकै फड्को मारेको छ। कर्म गर्नको लागि जता जता भौतारिए तापनि जन्मभूमि प्रतिको मायाले तानी नै रहेको छ। यसकारण पनि नेपाली साहित्यमा पनि धेरै सर्जकहरूले अर्काको भूमिमा रहेर पनि नेपाली भाषा साहित्यलाई निकै माया गरेको प्रमाण धेरै छन्। पुस्तक प्रकाशित गर्दै नेपाली पाठक माँझमा पस्किएका छन्। अनलाईन साहित्यमार्फत मातृभाषालाई सम्मान गरेका छन्। यस्तै बेल्जियममा बसोवास गर्दै भाषा साहित्यमा योगदान गर्न रुचाउँने अर्का साहित्यकार हुन बिमल गिरी। हुनतः समकालिन साहित्य डटकम नामक बेब पत्रिका संचालन गरेर विश्वभर चर्चाको शिखरमा पुग्न सफल रहेेका कृष्ण बजगाईँ पनि बेल्जियममा नै बसोवास गर्दछन्। बेल्जियमको नाम सुन्ने विक्तिकै उनको नाम याद आईहाल्छ। त्यस्तै सन्जु बजगाई पनि नेपाली साहित्यमा सशक्त नारी हस्त्ताक्षर पनि त्यहि नै वसोवास गर्नूहुन्छ। यसरी विदेशी भूमिमा नेपाली भाषा साहित्यको विकास तिव्र रुपमा अगाडी वढिरहेको अवस्थामा बिमल गिरीको ‘सम्झनाका तरेलीहरू’ गीतसंग्रहले पक्कै पनि एउटा ईँटा थप्ने प्रयास गरेको छ। पचास ओटा गीतहरू रहेको यससंग्रहमा वढि जसो वियोग भावलाई समेट्न सफल छन्। उनका गीतहरूमा पे्रम प्रेमिकाको बिम्बलाई सजिव रुप दिएका छन्। निकै प्रभावकारी रुपमा विरहको वेदनालाई पनि सुक्ष्मरुपमा प्रस्तुत गर्न सकेका छन्। आफ्नो देश छोडेपछि मनमा उत्पन्न हुने आत्मियताको गन्ध पनि भटिएका छन् उनका गीतहरूमा। यथार्थताको धरातललाई अवलम्ब गर्दै भावनात्मक संसारमा आफूलाई पुर्याटउने प्रयास रहेको छ उनको। जीवनका आरोह अवरोहमा लगभग एक दशकका परदेश बसाईका लगायत विभिन्न समयमा लेखिएका उनका यी गीतहरूले साँच्चै यथार्थताको वोध गराउँछ। उनको ठहर छ साहित्य अन्तर आत्माबाट उब्जिएका भावात्मक छालहरू हुन। साहित्यलाई परिभाषित गर्ने आ–आफ्नो सोचाई भएपनि उनको ठहर साँचो रहेको छ। कृतिका रुपमा बिमलको यो पहिलो कृति भएपनि ‘सम्झनाका तरेलीहरू’ कृतिले उनलाई गीतकारका रुपमा परिचित गराउँन सफल रहेको देखिन्छ। अर्को कुरा साहित्यमा जति निरन्तरता दिनसक्यो उति नै परिस्कृत हुँदै जाने हो। अध्ययन, निरन्तरता र लगनशिलताले नै समयसंगै बग्न सिकाउँछ। बिमलका गीतहरूलाई संगीत दिन सकेमा अझ राम्रो हुने थियो। गीत संगीत भनेको हरेक मानवहरूको ढुकढुकी हो, निरन्तर बगिरहने सागर जस्तै। बिमल गिरी सम्भावनाका गीतकारका कोटीमा पर्दछन्। उनको यहि क्रमले साहित्यमा निरन्तरता रहेमा उनको भविश्य अत्यन्त सफल रहेको छ। उनका गीतमा प्रस्तुत भएका भाव, बिम्ब, सरल शब्द र शैलीले यहि देखाउँछ। ‘प्रत्येक समुदायमा नेपाली पहिचानलाई जीवन्त र दिगो राख्न जुटौं’ भन्ने अभियान अन्तर्गत अन्त्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाजले प्रकाशनमा ल्याएको छ। हुनतः बिमल आफै पनि अनेसास बेल्जियम च्याप्टरका उपाध्यक्ष पनि हुन। यसरी ‘सम्झनाका तरेलीहरू’ कृति नेपाली भाषा साहित्यमा थपिएको छ एकपटक पढ्ने हो कि? यसको मूल्य रु.८९ रहेको छ।

जीवन जिउँछौं निर्धाहरू पखेरी र पाखामा
दोहोरी र मारुनी गीत गाउँदै आफ्नै भाकामा

नबोलौ है बिझने कुरा नदुखाउँ है मनहरू
रीसराग त्यागी, खुशी बनौँ केही होइनन् धनहरू
शान्ति, दया, सर्मपण फुलाउँ आफ्नै पाखामा
दोहोरी र मारुनी गीत गाउँदै आफ्नै भाकामा

मेहनत गरि उर्वर बनाउँ आफ्नै खेतबारी
मन सँधै सफा राखौँ इर्ष्याहरू पर सारी
जात लिङ्ग भाषा धर्म फूलाउँ आफ्नै पाखामा
दोहोरी र मारुनी गीत गाउँदै आफ्नै भाकामा

पृ.१५

सनाखत

2010-11-11T18:53:00.001+05:30

अतित भन्नु मात्र हो

समय त बगिरहेछ

निरन्तर

अनौठो अनुभुति

बर्तमानको थालनीमा आएर

बगेको नदी फर्कदैन

समयले पर्खदैन

एक धर्सो गल्तिहरुमा

बिगतका काला भित्ताहरुमा

सनाखत हुन्छ

बलौटे यात्रा

पछ्यौरी ओडेर ।

निर्दयी नबन

तिम्रो उत्पिणन बुझ्छु म

जहाँ तिमीले

तिम्रा सबै अनुभुतिहरु

सम्पूर्ण आभास

अर्पण गरिरहेछौ

हार्दिक बनेर

इतिहास रचिरहेछौ

प्रलय तस्तै आधी बनेर ।

अन्तरद्वन्द कठाङ्री रहेछन

खुम्ची रहेछन

अनी

फैली रहेछन

मुटु निचोर्ने हातहहरु

निर्धक्क

सुक्का दिक्दारी पातहरु

झ्याङ्गिरहेछन

हुत्याइदिन मनलाग्छ

लहरालाई जरैबाट।

आयु नाप्ने

मापडण्ड भए

नापी सक्थ्यौहोला

मन्त्रहरुले मुक्तिदिन सक्तैनौ

शान्तिकामी हातहरुले

समयानुकुल

कालो रातमा

आतंक उदाउन सक्छ

बिसङ्गतिको

शोक गीत सहित

समबेदना तिमीलाई।

2010-11-02T20:03:00.001+05:30

गुनासो

2010-10-24T21:05:00.002+05:30

(गुनासो) कबिता

समय एकनास नहुदो रहेछ

अन्तर बिरोधहरुको भिडमा

आज कताकता

स्वाभिमानमा

अचानक

बिना बर्षा

बिना सुनामी

पैरो गए जस्तो

लागिरहेछ

लगामबिनाको

कलमहरुको भिडमा

अक्षर कुद्नेहरुको

बगालमा ।

घोकेको बौधिकता

छ।ट्नेहरुको लाममा

उभिन बेक्कार रहेछ

द्रबित हुन्छु

पचाइ दिन्छु

निरर्थक

को सङ्ग गर्नु छ र?

गुनासो

अनर्थको ।

म एक्लो

स्वाभिमानी

दुखेका मनका

समिस्रणमा

तरङ्गित हुँदै

आशु स्विकारे

अस्विक्रित बने

फिस्स हासि दिए

निसन्देह

समयले

सङ्ख फुकिरहेछ।

आमा

2010-10-12T23:27:00.003+05:30

कबिता (आमा) उषा गिरी

जीवन सङ्ग जुझ्दै
हारहरुलाई स्विकार्दै
द्रिढ अठोट मनभरि पाल्दै
बिचलित नभैकन
चुला र चौकामा
ढिकि र जातोमा
बिबसतामा रमाइरहेकी
प्रफुल्ल मेरी आमा
तिमीले आफ्नो
पिडाको क्षणलाई
हासी हासी
हामीलाई हसाउदै
अस्मिताको जोखिमहरुलाई भुली
रज्वस्स्वलाको कष्टप्रद
गर्बधारणाको पट्यारलाग्दो
समयको ख्याल नगरि
निरुत्तर जन्म दियौ
को खा को खा भन्दै
नानी खा भन्दै
उदास छाप्रोमा
एकादेशको कथा सुनाउदै
खान सिकायौ
मन भरि आशुको
सलेदो सल्काउदै
पसिना रुदै
तिम्रा मलीला हातहरुले
काख भरि भरि खेलायौ
ओठभरि सुम्सुमायौ
मुस्कान छर्दै हास्न सिकायौ
तर म टाढाछु आमा !
बिरक्त बन्दी जस्तो
बादलको छेउबाट चिहाइ रहेछु
मनका छिटाहरुबाट
आमाको खातिर
हाङ्गा बिनाको
हिउदको रुखझै
एकान्की चिन्तन
पालिरहेछु।।

उषा गिरी
चारपाने झापा
हाल: ब्रसेल्स,बेल्जियम
u-giri@hotmail.com

बिजया दशमी तथा शुभ-दिपावली २०६७

2010-10-11T22:16:00.001+05:30

स्वदेश तथा बिदेशमा रहनुभएका सम्पूर्ण दाजुभाइ तथा दिदी बैनिहरु प्रति बिजया दशमी तथा शुभ-दिपावली २०६७ को पावन अबसरमा सुस्वास्थ्य एबम दिर्घायूको मंगलमय शुभकामना ब्यक्त गर्दछु।।

बनै खायो डढेंलोले by Phatte Man

2010-09-12T21:51:00.000+05:30

छीन हुन्छ दिनझै

2010-09-12T21:37:00.001+05:30

गीत

खुशी हास्ने आँखाहरु परेलिको डिलमा सधैं

बर्षौ भयो मनै खस्यो पिउदैछु साझ नहुँदै

अनायसै थकाईमा भित्र त्यसै पोल्दोरहेछ

जिउभारी भएपछी साझ त्यसै ढल्दोरहेछ

अपुराछन रहररहरु सुक्सुकाउछु पिरमा सधैं

बषौ भयो मनै खस्यो पिउदैछु साझ नहुँदै

बिह्वलछु बिबसछु लेखान्तले ठगे पछि

तढपिदैछु सुन्यतामा उल्टो नदी बगे पछी

छीन हुन्छ दिनझै सुसाइरन्छु बगर सँगै

बर्षौ भयो मनै खस्यो पिउदैछु साझ नहुँदै

उदास भो जीबन

2010-09-12T21:35:00.001+05:30

आकाश जमिन चारैतिर बहकिन्छ मन

रित्तिसक्यो भन्थे म त बर्षिरहन्छ झन

हिउझै फुल्ने रहरका सुकिगए बोटहरु

समयको लप्का सँगै धमिलिए ओठहरु

अस्ताएको घाम जस्तै भाबुक हुन्छ मन

रित्तिसक्यो भन्थे म त बर्षिरहन्छ झन

टोलाउथे किनारमा भुमरिको सयर गर्दा

उदास भो जीबन यो निष्टुरिको भर पर्दा

छातीभरी तनाब बोकी बेहोसमा रुन्छ मन

रित्तिसक्यो भन्थे म त बर्षिरहन्छ झन

बैसालु मनहरुमा

2010-09-12T21:27:00.002+05:30

तीजका कबिता (बैसालु मनहरुमा)

छातीभित्रको असैह्य पिडालाई

हासो र खुशीमा बदल्दै

बितेका बर्षहरु झै

बैसालु मनहरुमा

सुमधुर मुस्कान छर्दै

के तराई के पहाड

के स्वदेश के बिदेश

रातो साडी र हरियो पोतेमा

उल्लास,आनन्द र रोमान्चक

अनुभुती साट्न

भावयुक्त सुन्दर र गहन

गीतहरु सङ्गै

आएकाछौ तीज

तिमीलाई स्वागतछ

झुप्रा र महलहरुमा।

भत्केको अतित

द्वन्दको मारले पिल्सिएको हामी

अनिष्चित भबिष्य बोकेर

डायस्पोरिक भएकाछौ

शरणार्थिक,निर्बासित वा बिस्थापित

जे भने पनि हुन्छ भन

तीजको रमाइलो आयो बरिलै

नगर है पुरुष हेला छोरी चेलीलाई ।।

जिन्दगीका बाटाहरुमा

समयको रेखाहरु सङ्गै

उज्यालोको रङ्ग खोज्दै

घायल मनहरु

बिभिन्न रङ्गहरु

हजारौ प्रश्न र पिडाहरु

मनभरी उन्दै

भौतारिएका हामी

जे भने पनि हुन्छ भन

दु:ख भुली नाचौ नचाउ हासौ बरिलै

हस्तछेप नगर है छोरी चेलीलाई ।।।

हृदयका थुम्काहरुमा

धुकधुकिका तरङ्गहरुमा

बैसालु खित्काहरु सँगै

सुस्केरा गुन्जाउदै

जीबनका थप उर्जाहरु भर्दै

हिउद,बर्षा,झरी र बादल नभनि

रुप र यौबनले धपक्क बलेका

अबोध मनहरुलाई

जे भने पनि हुन्छ

दम्भको उन्मादलाई फालौ बरिलै

हेला होचा नगर है छोरी चेलीलाई ।।।।

जय तीज।

उषा गिरी

चारपाने झापा

हाल:ब्रसेल्स, बेल्जियम

u-giri@hotmail.com

बादल फाट्न सक्छ

2010-08-24T16:23:00.001+05:30

कविता (बादल फाट्न सक्छ) - उषा गिरी

समयको खाली सिउदोमा
रङ्ग भर्ने कोशीस नगर
सिमारेखा लामोछ
अन्धकार सङ्गै
बादल फाट्न सक्छ
डाढा पाखा हिजोजस्तो छैन
पूर्णबिराम र
प्रश्नबाचकहरु सँगै
जीबन धमिलिन सक्छ
पानीको फोकासरी
प्याट्ट फुट्न सक्छ
जीबनको सपना
पुरा नहुन सक्छ
अलौकिक मनमस्तिमा
गतिशिल् बेगमा
सर्बशक्तिवान हुन ब्यर्थछ
स्वार्थपूर्ण मित्रता
लामो हुन सक्तैन
जिन्दगीका जोड र घटाऊहरुमा।

हाल: चारपाने झापा,
अगष्ट ११,२०१०

गीत

2010-08-24T16:19:00.001+05:30

दिनमा सधैं मनमा पिर रातमा सधैं आशु
जलन हुन्छ भित्र भित्रै कसरी म यहाँ हासु

खाटा बस्ला जस्तो छैन बेहोसिमा दुख्ने घाऊ
जीबन ढल्यो मझेरिमा अधेरिछ कहाँ जाउ
अचेल मलाई एकान्तमा बगिरहन्छ आशु
जलन हुन्छ भित्र भित्रै कसरी म यहाँ हासु

रातपनि कति लामो दिनझै भईदिए हुन्थ्यो
छाती भित्र छटपटाउने तनाब यो गैदिए हुन्थ्यो
मडारिदै कोल्टे फेर्छु झरी रहन्छ सधैं आशु
जलन हुन्छ भित्र भित्रै कसरी म यहाँ हासु

New Nepali Gazal ( Kawali)-Full Song- Ani Gazalkar Bhaye Ma by Anju Panta

2010-07-05T01:07:00.000+05:30

रसवादी आवरणमा गिरीको "सम्झनाका तरेलीहरु" -दीपेन्द्र के.सी.

2010-06-12T18:25:00.003+05:30

"वाक्यं रसात्मक काव्यम्" अर्थात रसयुक्त वाक्य नै काव्य हो । चौधौं शताव्दीका पर्ूर्वीय साहित्य चिन्तक विश्वनाथले साहित्यको प्रमुख आधार रसलाई मानेका छन । तर रसवादका व्याख्याता भने नाट्यशास्त्री भरत हुन र उनले नाटकको कथानकसंगै प्रस्तुति र पात्रको माध्यमबाट मंचित नाटकको प्रभावबाट जुन प्रकारको आनन्द प्राप्त हुन्छ त्यो नै रस हो भनेर यसलाई सरलीकृत गरेका छन् । तथापी साहित्यका अन्य विधामा पनि साहित्यको अध्ययनबाट पाठकले जुन प्रकारको आनन्द प्राप्त गर्दछ त्यो नै रस हो । यिनै मतहरु पर्ूर्वीय साहित्य दर्शनमा सिर्जनाको आत्मीकरण, अनुकरण वा भावानात्मक वरणको मियो रहेका छन् ।
साहित्य हेतुसंग रसवादको सघन सम्बन्ध रहेको हुन्छ । यथार्थमा कृतिको र्सार्थकता भनेको रसवादले तय गरेको मार्गमै नीहित हुन्छ तर अपवादका रुपमा भिन्न वैशिष्ट्य अंगालेका, असाधरण कथानक मात्र नभै असामान्य प्रस्तुतियुक्त कृतिबाट समग्रमा वरण गरिने अप्रत्यक्ष रसका अंगहरु आधुनिक अध्येताहरुले औंल्याउन थालेका छन् ।
नेपाली साहित्यको सर्न्दर्भमा मुना मदन, प्रेमपिण्ड, गौरी,रामायण जस्ता रसवादी चरित्रका अति सफल र लोकप्रिय प्रतिनिधि कृतिहरु हुन् जसका सामाजिक प्रभाव र आदर्श चीरकालपर्यन्त रहिरहन्छन् । विशेषतः रसको वैशिष्टय प्रवृत्ति प्ााठकले कृति अध्ययन गर्दैर् जांदा त्यांहाका पात्र र चरित्रमा आफुलाई समाहित गर्दै पात्र रुंदा रुने, हांस्दा हास्ने वा कृतिको अर्न्तवस्तुमा प्रवेश गरेर प्रतिक्रिया जनाउनु हो । संस्कार, प्रवृत्ति आवेग, संवेदना, भावना र भावातिरेक यसका जड हुन् क्रिया, प्रतिक्रिया, अनुभाव, प्रभाव र साधारणीकरण रसका चरित्र ।
प्रवासी स्रष्टाहरुमा विमल गिरी सायदै नवीन पात्रका रुपमा रहे । श्रव्यकृति "उपासना" का रचयिता -गीतकार) का रुपमा उद्भाषित उनै गिरीको गीतिसंग्रह "सम्झनाका तरेलीहरु"ले अंगालेका रसवादी आचरणहरुको , गुणहरुको, संयोगहरु अनि चरित्रहरुको यहां संक्षिप्त अवलोकन गर्ने प्रयास गरिएको छ । र्
कर्मथलो बेल्जियममा क्रियाशील गिरीको कृति प्रकाशक संस्था अनेसासकै नियमितता रहेछ । वि.सं २०६६ प्रकाशन वर्षरहेको गीतिसंग्रहको रसपक्षको वैशिष्ट्यतालाई आवरणमा उपस्थापन गराउने अभ्रि्रायको प्रस्तुति हो यो ।
न्ावरस मध्ये सवै गीतहरु ठ्याक्कै श्रृङ्गारिक तर वियोगात्मक श्रृङ्गारिकले नडोर्याए पनि यसको वाहुल्यताले कृतिलाई थिचेको भान वा रचयिताको आत्मीय अन्तर्वेदना, अन्तर्घर्ुु वा कल्पशैली वियोग रहेको ठम्याउन मुस्किल पर्दैन । कृतिको प्रारम्भमै "दैव लाग्यो जीन्दगीमा" शर्ीष्ाकको प्रवेशसंगै कारुणिक रस प्रवाह गरेर विविधता र शव्द शव्दमा रसको संचार गरेका छन् । जसका रसमयी उदगारहरुका प्रभावमा पाठकले रसिला फलाहार र आला चाकाका मह झैं सुरुप्पै पार्ने मीठास प्राप्त गर्दछ आत्मीक आल्हादन अनुभव गर्दछ ।र गीतकारले अंगालेको गेयात्मक विम्व आफैमा अनुभूत गर्दछ । यो नै कृतिको वैशिष्टय र र्सार्थक पक्ष हो ।
लेखकले रसमयी प्रस्तुतीकरणमा सिंगो शर्ीष्ाकलाई प्रतिनिधित्व गराउदैं सग्लो रुपमा अर्थिने गरी साधारणीकरण गरेका छन् । जसले गर्दा पाठकले कृति अध्ययन गर्दा पाना पाना, शव्द शव्द र अक्षरहरुमा डुवेको पत्तै पाउंदैन । यो नै रस पक्षको सवल उपस्थापन हो ।
कृतिको केन्द्रीय पक्ष वियोगात्मक श्रृङ्गारिकता हो यसैले पनि यसलाई श्रृङ्गारिक गीतिकाव्य भनी ठम्याउदा अत्युक्ति नहोला । ग्ाीतका शिल्प उन्नयनमा अभ्यस्त गीतकार स्वयं आलम्वित पात्र वनेका छन् भने शव्दको रसास्वादनले पाठकहरु उद्दीप्त भएका छन् । गीत वाचन गर्दा लाग्छ पाठक स्वयं पर्ूवदीप्तीको लहरो समातेर सम्झनाका तरेलीका फांटहरु चाहारिरहेको छ ।
गीतमा मिलाइएका अन्त्यानुप्रासका मिठास, लोकशैलीका छोटा मौलिक शव्द संयोजन अन्ततोगत्वा रसमै समाहित भएका छन् । कृतिका अंशहरुले वोकेका कथानकसंग जसरी भाववाकत्व व्यापार हुन्छ त्यसले पाठकलाई उव्देलित गराउंछ यो नै कृतिबाट प्राप्त हुने रसास्वादनको चरमोत्कर्षहो ।
गीतकारले समेटेका मायाँप्रीति, वियोग, विछोड, सामाजिक आस्था, कर्तव्य, नैतिक उपदेशिक सन्देश र आत्मीय अनुभवको केन्द्रीय चरित्र आफूमा पाउंछ यो नै रसवादी दृष्टिकोणको सफल प्रयोग हो । रसवादी धाराभित्र पनि मानवीय संवेदनालाई च्वास्सै छुनसक्ने करुण, श्रृङ्गारिक जस्ता प्रतिनिधि रसलाई प्रधानता दिएर रसभित्र पनि लोकप्रिय शाखाको पहिचान गरेका छन् । शर्ीष्ाकका कान्तिहरु, श्लोकको आदि, मध्य र अन्त्यको कौशलताले कायकल्पको परिणति दिलाउन सक्ने रसकीय शिल्प भेटिन्छ । त्ार रसभूमिमा
रहेरपनि गीतकारले रसका कुनै एकल पक्षमा नलागी छ्यासमिसे रसधाराहरुमा वहकिएको प्रष्टै हुन्छ ।
"दैव लाग्यो जीन्दगीमा" शर्ीष्ाकबाट उदघाटित काव्यले प्रारम्भमै गीतकारको रसवादी रुझानलाई उजगार त गर्छ नै साथमा श्रृङ्गारिक वियोगको मियोमा कृतिको फन्कोको संकेत पनि । त्यहाँ उर्लेको विरह "दैव लाग्यौ जीन्दगीमा डुवाइगयौ सागरमा, उडीगयौ वादलसंगै वागमतीको वगरमा" लाग्छ यिनै हरफहरु काफी छन् पाठकहरुका मन अमिल्याउन विरहमा । यसरीनै वग्दै जान्छन उनी अप्राप्ति र अतृप्तालाई "जीन्दगीलाई फूल सम्झें" भन्दै फेरि शान्त शौम्य रसधारमा फड्किदैं"जीवन जिंउछौ निर्धाहरु"मा सामाजिक उपदेश, सदभावको अपेक्षाका साथ "जीवन जिउंछौ निर्धाहरु पखेरी र पाखामा, दोहोरी र मारुनी गीत गाउंदै आफनै भाखामा" शान्त र सुन्दर अतीतको विशिष्ट दृष्टान्त हो यो । कता कता वियोगको केन्द्रै लाग्ने "च्वास्स मुटु दुख्दो रैछ आफनै मान्छे टाढिदिंदा, मन हलुङ्गो भैदिन्थ्यो कि एकान्तमा वसी रुंदा" जस्ता वियोगको सुन्दर व्याथाहरु भेटिन्छन् ।
यसरी नै "कैंयौ विते हिैउदहरु" मा आत्मीयजनको विछोडमा परदेशको विनिमयको पीडादायी रस सोस्नै पर्ने हुन्छ नै, र्"ेएकान्त प्यारो लाग्छ" जस्ता आत्मै कोतर्ने विरह पनि । प्रकृतिका विम्व संगालेका "खोलो तरौं सांघु छैन"बाट असाहयपना दर्शाउनेमात्र होइन "चुप्प चुप्प म्वाई खान्थ्यौं एकार्कालाई पालो गरी, सल्वलाउथे हातहरु स्वचालित मेशीनसरी" जस्ता शटीक र शालीन संयोगात्मक श्रृङ्गारिक यौनको सहज प्रस्तुतिले पाठकहरुमा रसवषर्ाको निश्चितता नै गरिदिन्छ । श्रृङ्गारिकको वाहुल्यतावाट वाहिर आउंदा अन्य रसहरुको उपस्थापन कृतिको आलंकारिकताका लागि देखा पर्दछन । कृति हातमा पर्दा पनि गीतका माध्यमवाट राष्ट्रिय चिन्तन खोज्ने, शान्त भाव खोज्ने, वैदिक देववाणीका उपदेशहरुबाट नैतिकताको शन्देस फैलाउन अग्रसर देखिने विविध सामर्थ्य पर््रदर्शन गरेको छ । "इज्जत गरौं एकार्कालाई आफनै वंश ठानी, पछुताउनु पर्ला एकलै के भयो यस्तो भनी" । "आत्मा सजाउ स्वाभिमानको" शर्ीष्ाकले भन्छ आफू परदेशिएर गएपनि प्रकृतिको र्स्वर्ग स्वदेशमै रमाउन मात्रै होइन अपहृत मुस्कानको व्याथा ओकलेका छन् शान्त रसको सहायताले । फेरि मोडहरुमा भेटिन्छन उनै श्रृङ्गारिक वियोगका यात्रीहरु कतै निरास शान्त र वियोगात्मकको सामञ्जस्यमा साँस्कृतिक सोच हावी गराउंदै तोकिएको जीन्दगीप्रतिको निराशामा "भाग्य हार्यो विधाताले वियोग संधैभरी, मूल फुट्छ परेलीमा छल्क्यो छालसरि" कुंदिएका शव्दहरु ।
यो कृति रसको प्रतिनिधि मात्र नभएर संगम पनि हो । यहाँभित्र मायाँप्रेम, विछोड मिलन, पारम्परिक नेपाली सोच, प्रकृति, वातावरण, जीवनशैली, चरित्रहरुलाई स्थायी भाव, विभाव, अनुभाव र व्याभिचारी भावसंगै खेलाउंदै कृतिको आनन्दप्राप्तिमा उत्प्रेरित गरेका छन् ।
"डस्यौ मलाई जताततै" जस्ता करुण मात्र होइन "सौर्न्दर्यको घुम्टो खोली" जस्ता उत्कृष्ट रोमाण्टिक श्रृङ्गारिक भेटिन्छन त्यहाँ । "तिमी मेरी फूलको थुंगा मुहार जुनतारा,
मुस्काइरहुं चन्द्रमा झैं विर्सिएर सारा" अहा ! कस्तो मधुर कल्पना, लाग्छ यी किशोरवयका आत्मिक वाणी हुन् जुन स्रष्टा निस्कपट साक्षी वनेका छन् । यसवाट रसानुभूति नगर्ने युगल सायदै पाइएला । यी इत्यादि मात्रै होइन यहाँ सँग्रहित केही गीतहरु संगीतबद्ध भैसकेर प्रसिद्धि हासिल गरिसकेका छन् । ती पनि सात्विक रसका प्रतिनिधिहरु हृुन् । यी व ाहेक पनि रसवादका सहयोगी अवयवहरु प्ा्रस्तुतिमा सहजता, सरस सरल शव्द, छोटा छोटा अभिव्यक्तिहरु, स्तरीय अन्त्यानुप्रासहरु, सुन्दर लय र गेयात्मकता, प्राकृतिकताले यसलाई पर्ूण्ाता दिएको छ । अस्तुः
१० जुन २०१०, लुभेन, बेल्जियम।

निरिह जनता

2010-06-06T12:43:00.002+05:30

लत्रेको पलेलाहरु पुछ्तै
आतङ्कको बिभिषाकाले
क्षतबिक्षत भएका
गह्रौ हृदय
बिहानीको भुकभुके उज्यालो सङ्गै
पिडा र दु:खलाई भुलिरहेछ
बिचरा जनता।
बेदनाले रुझेको आँखाहरुबाट
आशुको अमिलो
दुर्गन्ध फाल्दै
मौन शब्दहरु ओकल्छ
भएग्रस्त निरिहताको
भावहरुमा,भोगाइहरुमा
गरीब जनता।
दुखिरहने अभाबका शब्दहरु
साहुबाट सापटी लिदै
प्रलापका अनुरागहरु
थकाई र सुस्केरामा
उमङ्गका तान,जलन र बेदना
बुनिरहेछन
निरिह जनता।।

समय

2010-06-06T12:31:00.002+05:30

समय

मेरो अबोध मन
आज कता कता रुमल्लिरहेछ
गाउघर,बनपाखा, कन्दरा र डाढाकाढा
समतल र नागीहरुमा।
आँखाले सम्झिरहेछ बिगतलाई
डाढापाखा उकालीओराली र
चौतारीहरुमा, भञ्ज्याङहरुमा
सुसेल्दै र रमाउदै
हिंडेका क्षणहरु,
जाने त गैहाल्छ समय जस्तै
जाने भन्दा बस्नेलाई असह्य हुदोरहेछ
मुटुमा एक तमासको दु:ख अनी पिडा हुदोरहेछ
आज समय दुखिरहेछ
तिमी गयौ
सबै गयो
म्रिदुल ओठहरुले बिहानी अरुणोदयसङ्गै
शुष्क गलाबाट निस्केको करुण क्रन्दनले
कता कता द्रबित बनाइरहेछ।
आज
अङ्गप्रत्यङ्गहरुको समय नापतौल गरिरहेछ
आशु रित्तिएर सुक्का भएका आँखा
अबरुद्ध गलासङै समय
भागीरहेछ।

शुभकामना

2010-04-04T14:41:00.000+05:30

बल्झि बल्झि मानिसलाई आक्रान्त पार्ने र तर्साउने नेपालको राजनीति गतिरोधको अन्त्य होस् । नकरात्मक भावनाहरु हृदयबाट हटाई सकरात्मक सकरात्मक सोचको विकास होस् । जनकल्याणको मन्त्रसहित निःसन्देह अगाडि बढ्नुहोस् । नयाँ वर्ष २०६७ सालको पूनित अवसरमा देश तथा विदेशमा रहनुभएका सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाई तथा दिदीबहिनीहरुप्रति हार्दिक मंगलमय शुभकामना ।

फिजायौ जाल

2010-03-10T20:28:00.002+05:30

गीत (फिजायौ जाल)बिमल गिरी

फिजायौ जाल चारैतिर उत्रदै र बग्दै झर्दा
बाटो छुट्यो नाता टुट्यो त्यही बोलिले गर्दा

चालिरहे पाइला एक्लै पिडाबोकी मौन रुदै
जीबनभरी तनाब दियौ गाठोपर्छ मन सधैं
सहे कैयौ बाणहरु झुक्किएर विश्वास गर्दा
बाटो छुट्यो नाता टुट्यो त्यही बोलिले गर्दा

दोसी सम्झी आशु दियौ पोलिरने बिष होकी
बाचिरहेछु अपमानको कालो बादल भित्र रोकी
टुसाएन खुशीहरु आफन्तको भरमा पर्दा
बाटो छुट्यो नाता टुट्यो त्यही बोलिले गर्दा

चारपाने झापा
१०-०३-२०१०

2010-02-23T00:58:00.002+05:30

गीतकार बिमल गिरीको गीतिसङ्गह 'सम्झनाको तरेलीमा' डुब्दा

शर्मिला खड्का -दाहाल

कृती समिक्षा

जीवनको क्यानभासमा अनेकाँै रङ्गहरू पोतिएका हुन्छन् । हाँसो, खुसी, पीडा, उमङ्ग र बेदनाहरू छरिएर एउटा सिँगो जीवन उभिएको हुन्छ । हृदयका अनगिन्ती उद्गारहरू भावनासँगै बयेली खेल्दै शब्दमा हर्ुकैका हुन्छन् । यदि मानिसमा भावाना नहँुदो हो त ऊ के हुन्थ्यो होला - मलाई प्रश्न गर्न मन लाग्छ । साँच्चै मानिसभित्र भावना नहुँदो हो त ऊ रङ्ग विनाको क्यानभासजस्तै हुँदो हो । एउटा रङ्गहीन जीवन कस्तो हुँदो होला - कसैले कल्पना गर्न सक्दैन त्यसैले म भन्छु - मानिसभित्र भावना भएर नै ऊ मानिस भएको हो अनि मानिसको इतिहास तयार भएको हो र शास्त्र लेखिएको हो । हो मानिसभित्र धेरै कुरा हुन्छन् । जब भाषा परिभाषित थिएन, शब्द परिष्कृत थिएनन तब देखिनै मानिस भावनासँग खेल्ने गर्दथ्यो । सिँगो समाज जिवन्त भएर बाँचेको थियो । मानिस भित्रका दुख , पीडा, हर्ष वेदनाहरू ल्ाोकगीतको भाकामा त्यससमयदेखि नै गाइदै आएको हो । झमझम पानी परेको बेलाको असारे गीत होस वा सुख हर्षा गाइने देउडा, गौरा, फाँग, मागल होस् वा चेलीवेटीको दुखसुख पोख्ने सँगेनी होस् वा चार्डपर्वमा गाइने मालसिरी होस् वा उघौली उघौलीमा गाइने चण्डी नाच होस् यस्ता धेरै लोकगीतहरू मानिसका जीवनका सुस्केराहरू, पीडाहरू, बेदनाहरू, खुसीहरू, लोक भाकामा जीवन्त भएर बाँचेका छन् । ती हृदयभित्रका उद्गारहरू आज लोकगीतको बाटो हुँदै आधुनिक गीतभित्र प्रवेश गरिसकेका छन् ।

लोकलयमा गुञ्जने नेपाली भावनाहरू आज आधुनिक गीतमा गुञ्जने गरेका छन् । नेपाली साहित्यमा गीतकारका रूपमा चिनिएका कालीप्रसाद रिजाल, हरिभक्त कटुवाल, माधव घिमिरे, दर्ुगालाल श्रेष्ठ क्षेत्रप्रताप अधिकारी , धर्मराज थापा, आदि निकै नामले विशेष स्थान पाएका छन् । यिनै वरिष्ठ गीतकारहरूले डोर्‍याएको बाटोमा डोरिदै आज युवा गीतकार विमल गिरी देखा पारेका छन् । विदेशी भूमिमा देशको माटोलाई सम्झदै हृदयका भावहरूलाई शब्दमा परिणत गर्न खप्पिस गीतकार गिरीका 'सम्झनाका तरेली' नेपाली गीति क्षेत्रको लागि अमूल्य उपहार भएको छ । केही समयअघि देखि विभिन्न पत्रपत्रिकामा र बेव पत्रिकामा देखा परेका विमल गिरीका गीतहरूका आफ्नै विशेषता छन् । विमल गिरी अन्यलेखनमा भन्दा विशेषगरी गीतीलेखनमा सक्रिय छन् । मनको भावलाई शब्दमा उनेर लय र अनुप्रास मिलाउँदै छोटा तथा मीठा वाक्यमा परिणत गर्न सक्नु, उनको गीति लेखनको विशेषता हो । उनका गीतहरू प्राय जिवनोन्मुखी छन् । जीवनलाई उनी सकरात्मकरूपले हर्ेछन अनि सम्झौता गर्न सिकाउँछन् । उनका गीतहरूमा कतै व्रि्रोह तथा का्रन्तिका झिल्काहरू पाइदैनन् । त्यसैले पनि होला भूमिकामा वरिष्ठ साहित्यकार जगदीश घिमिरेज्यू भन्नुहुन्छ - श्री विमल गिरीका यी गीतहरूले उनको देशप्रेमको भावनालाई अभिव्यक्ति गरेका छन् । प्रस्तुत गीतहरूमा भवनाका विविध आरोह अवरोह तथा सरल र सरस अभिव्यक्ति भेटिन्छन् भने कतिपय गीतहरू कर्ण्र्ाााक्यको सोच जस्तो पुस्तकबाट प्रभावित देखिन्छन् ।

यसरी विभिन्न कोण प्रतिकोणबाट उनको गीतहरूको व्याख्या गर्न सकिन्छ । उनका गीतहरूका अर्को पक्ष वियोगात्मक भाव पनि हो उनका धेरै जसो गीतमा हृदयका वियोगहरू उम्लिएर आएको देखिन्छ भने केही गीतहरूमा हर्ष खुसी, प्रेम र राष्ट्रियताको भाव झल्किएका हुन्छन् । अर्को भूमिका लेखक वरिष्ठ साहित्यकार कृष्ण धरावासी भन्नुहुन्छ - अधिकांश गीतहरूका प्रेम र भावुक अनुभूतिले भरिएका छन् । धेरै जसोमा विछोडको पीडा समेटिएको छ । यहाँ देश छाडे पछि मनमा उत्पन्न हुने आत्मीयताको गन्ध पनि छ । प्रेमिकासँगको तीता मीठा क्षणका अनूभूतिहरू पनि छन् । मिलन र विछोडका आरोप र प्रत्यारोपहरू पनि छन् एक अर्को प्रतिका तीव्र वेगमा आकर्षाहरू पनि छन् । धेरैजसो गीतहरूमा भावुकताले प्रधानता पाएको छ । प्रेमले दरो गरी समातेको मनलाई सम्झाउन , दर्शनिकताको उदार र निस्सार संसारतिर पनि प्रविष्ट छन् कतिपय गीतहरू धन, सम्पक्ति , माया, प्रेम, आदि कुराहरूमा रुखो अनुभूति पनि भेटिन्छ कतिमा । जेहोस, यो गीतहरूको पुस्तकले कवितात्मका शैलीमा पढ्दा पनि आनन्द दिन सक्छन् ।

अझ गाउन र सँगीतवद्ध गर्न सके केही गीतहरू निकै राम्रो र लोकप्रिय हुन सक्ने देखिन्छ । उनका वियोगात्मक भावलाई प्रतिनिधि गर्ने एउटा गीतको यो पहिलो अन्तराललाई हेरौँ -

कहिले हिमाल कहिले तर्राई बगिरहन्छ आँसु

ओइलिएर झरिजाने फलहरूलाई कति साँच

ु सम्झीसम्झी माया किन परेलीको डिलमा सधैँ

सजाएर राख्न खोज्छु र्झन खोज्छ व्यर्थै रुँदै

यस्ता वियोगात्मक भावहरू कतिपय ठाउँमा प्रेमिकाको लागि पोखिएका छन भने कतिपय ठाउँ आफनै जीवन दर्शनका लागि । हुन पनि उनीभित्र ठूलो पीडा हुनर्ुपर्छ । देश छोड्नुको पीडा , आफन्त साथीभाइ , इष्टमित्रको सँगको विछोडको पीडा पनि उनका गीतमा पाइन्छन् । पर्ूव झापाको बासिन्दा विदेशी भूमि बेल्जियममा उनी आफनो जीवनको दर्शनलाई समयको भारी बोकाएर कुदाइ रहेका छन् । जीवनले भोग्नुपर्ने कठिन यात्रामा उनी हताश वा निराश हुदैनन् बरु जीवनलाई सम्झौता गर्न सिकाउँछन् । उनी प्रेमले जीवनलाई यसरी सुखमय बनाउन खोन्छन् -

खुला आकाश तिमी मेरी जेजे माग्छौ दिन्छु बरु

घुम्टो खोली देखाइ देउन सुकोमल ति बिम्बहरू

गीतकार गिरीका प्रत्येक गीतमा रत्यात्मक र लयात्मकता पाइन्छन् उनी प्राय गीतमा एक स्थाई र दुइ अन्तरा पाइन्छन् । उनी राष्ट्रियताले पिरोलिएको हामी यी शब्दहरूबाट थाहा पाउन सक्छौ -

देशलाई र्स्वर्ग बनाई हिमाल झै पारौं शिर

विकासको नदी बगाउ मेचीकाली चारै तिर

जीवनका भावहरू प्ोखिएका गीतहरूले पाठकलाई तानिरहन्छ । उनका केही गीतहरूले स्वर र संगीत पाइसकेका छन् । उनका कुनै गीतले यौनमिश्रति भावहरू पनि देखिएका छन् । जस्तै ः-

चुप्पचुप्पम्वाइ खान्थ्यौ एक अर्काले पालो गरि

सल्बलाउँथे हातहरू स्वचालित ती मेशिन सरी

नेपाल बाहिर बसेर नेपाली भाषा साहित्यलाई माया गर्दै नेपाली भाषामा यसरी पुस्तक आउनु ठूलो कुरा हो । जहाँ हरपल विदेशी भाषा र साहित्यको सहारामा बाँच्नु पर्छ । भावनाहरूलाई जीवनको व्यस्तताले चुटेर फेरि नर्फकने गरी डाँडा कटाइएका हुन्छन् । त्यस्ता ठाउँमा बसेर नेपाली भाषा साहित्यमा रमाउँदै सिर्जन गर्न सक्नु कुनै पनि र्सजकको महानतम कार्य हो । देशको राजनैतिक अवस्थाले अधिकांश नेपाली विदेशीन पर्ने वाध्यताले अत्रि्रमण गरिरहेको छ । यस अवस्थामा अर्को नेपाल विदेशमा तयार हुदैछ भनेर डायस्पेरिक लेखनका व्याख्याता वरिष्ठ समालोचक डा. गोविन्द राज भट्टर्राई बताउनुहुन्छ । अहिले नेपाली साहित्यमा डास्पोरिक लेखनलाई एउटा बेग्लै स्थान दिइनुपर्ने समय आएको छ । यस अवस्थामा गीतकार विमल गिरीको गीति सङ्ग्रहलाई एउटा उपलब्धीमूलक कार्य मान्नर्ुपर्छ ।

लजाउदा कतिराम्री

2010-01-24T21:34:00.001+05:30

गीत (लजाउदा कतिराम्री) बिमल गिरी

लजाउदा कतिराम्री नबिसाई हेरिरहु
मनभरी लुकाएर अङ्गालोमा बेरिरहु

रहर लाग्दा अङ्गहरु असिमित खुशी
आराधना गर्छु सधैं एकान्तमा बसी
सजिब चित्र भित्रकोर्दै तिमीलाई हेरिरहु
मनभरी लुकाएर अङ्गालोमा बेरिरहु

झरनाझै सुन्दररुप कालो कोठी ओठ माथि
तलाउझै गहिरा आँखा फुलझै कोमल छाती
पातला ओठ लाम्चो निधार परेलिमा हेरिरहु
लाजलाई भित्र लुकाइ अङ्गालोमा बेरुरहु

2010-01-03T15:52:00.003+05:30

बल्झी बल्झी मानिसलाई आक्रान्त पार्ने र तर्साउने नेपालको राजनीति गतिरोधको अन्त्यहोस्। नकारात्मक भावनाहरु हटाइ सकारात्मक सोचको बिकासहोस्। जनकल्याणको मन्त्र सहित निस्सन्देह अगाडि बढ्नुहोस्। नयाँ बर्ष २०१० को पुनित अबसरमा हार्दिक मङ्गलमय शुभकामना।

एउटालाई

2010-01-03T15:49:00.004+05:30

उषा गिरी (गीत)

एउटालाई दु:खपर्दा मान्छे त्यसै हासि दिन्छन।
ब्यथा पोख्ने ठाउनै हुन्न भन्यो भने रिसाइ दिन्छन।

सिथिल हुन्छु त्यसै त्यसै नबुझेझै गर्छन् सबै ।
मनको बाध भत्काइ दिन्छन गोधुलि नहुँदै।
दुख्छ भित्र निचोरिन्छु मान्छे त्यसै हासि दिन्छन।
ब्यथा पोख्ने ठाउनै हुन्न भन्यो भने रिसाइ दिन्छन।

सरदमा फुल्ने फुल ओईली एकदिन झर्नैपर्छ।
मृत्‍यु हाम्रो तितोसत्य हो एक दिनत मर्नैपर्छ।
धरातल एउटै सम्झ्यो मान्छे त्यसै हासि दिन्छन।
ब्यथा पोख्ने ठाउनै हुन्न भन्यो भने रिसाइ दिन्छन्।

हरियाली फाटभन्दा

2010-01-03T15:49:00.003+05:30

उषा गिरी (गीत)

हरियाली फाटभन्दा सुक्का डाढा मनपर्छ
फुलभन्दा धेरै मलाई काडा मनपर्छ

नारीलाई होच्याउने पाखन्डिको माझमा
अरुको भाब नबुझ्नेले सुस्ताउछन साझमा
पुर्णिमाको प्रकाश भन्दा साझ मनपर्छ
फुलभन्दा धेरै मलाई काडा मनपर्छ

ढिकि जातो साझबिहान ब्यस्त सधैं नारी
थकाई निन्द्रा थहा नै हुन्न जिउने कसो गरी
मुस्कुराउने यहाँ धेरै आसुझार्ने मनपर्छ
फुलभन्दा धेरै मलाई कडा मनपर्छ

चारपाने झापा
हाल:ब्रुस्सेल्स

समर्पण

2009-10-25T20:43:00.002+05:30

समर्पण बिमल गिरी

कैले कैले उनी सारा रङहरु
उनैलाई समर्पण गर्थिन
कैले कैले बालसुलभ औलाहरुले
चलाएको खेलाएको
आभास गर्थिन
कैले मिठो सम्झना मनभरी उन्थिन
खुशीको भावभङगीहरुमा,
उज्यालाका रेखाहरु
सपनिका रङगहरुसँग घोल्दै
समयका ॠतुहरुमा
जीबनरेखा कोर्दै
पिडाहरुको खातसँग
भाबुक बनेर अनी खुसीउनेर,
उनी भन्थिन मेरासारा अङ्गहरु
असरल्ल हुन्छन
काउकुती लाग्छ
द्रबित हुन्छु
न्याना र नरम
चुम्बनमा तरङ्गित हुन्छु,
तर आज उ उनिसङ्ग छैन
उनिसङ्ग उ छैन
उनी पानीझै तरङ्गित हुन्छिन
सिङ्गो युग ओईली रहेछ
चेतनाका लहरहरु
बगिरहेछन धारहरु मोडिरहेछ
आफ्नै रफ्तारमा,
तर आज उ उनिसङ्ग छैन
उनिसङ्ग उ छैन
मेरा रहरलाग्दा पिडाहरु
पराबर्तन भईरहेछन
बसन्ती पालुवाहरुमा,
तिमीले भनेका थियौ
समर्पण र अर्पण
प्रेमको आदर्शता भित्र हुन्छ
तर खै ति मिलनका
खाली अबसेषहरु।।

शुभ-कामना

2009-09-22T22:44:00.002+05:30

बडा दशै तथा दीपावलीको पावन अबसरमा मेरा प्यारा मित्रहरुमा हार्दिक मंगलमय

शुभ-कामना ब्यक्त गर्दछु।

बिमल गिरी

सुमधुर बाणिहरु

2009-08-28T01:03:00.001+05:30

गीत (सुमधुर बाणिहरु) -बिमल गिरी

सौन्दर्यको घुम्टो खोली तिमीसगै रमाइरहु
सुमधुर बाणिहरु तिम्रै सुन्न पाइरहु

तिमी मेरी फुलको थुङगा मुहार जुनतारा
मुस्काइ रहु चन्द्रमाझै बिर्सिएर सारा
बिहानिको किरणले झै तिमीलाई हेरिरहु
सुमधुर बाणिहरु तिम्रै सुन्न पाइरहु

खुशीका ति उमंग लाइ भावनामा राखेकैछु
सुन्दर मुस्कान सम्झदै जीबनमा हासेकैछु
शरदझै फुल्ने माया छाती भरी बेरिरहु
सुमधुर बाणिहरु तिम्रै सुन्न पाइरहु

बिकासको नदी

2009-08-08T13:07:00.001+05:30

गीत (बिकासको नदी) बिमल गिरी

देशलाई स्वर्ग बनाइ हिमालझै पारौ शिर
बिकासको नदी बगाउ मेची काली चारै तिर

प्रक्रितीको स्रोत साधनलाई परिचालन गरौ
कर्तब्यलाई पालन गरी सोचराखी अघी बढौ
के?फल्दैन रोपे यहाँ उर्बर हाम्रो पाखा भिर
बिकासको नदी बगाउ मेची काली चारै तिर

प्रतिभालाई फुलाउ गाउमा समाजलाई सेवा
बाच्नुहुन्न सुन्य जीवन योगदान हुन्न पेवा
निर्माणमा जुटौ सबै राखौ सधैं उचसिर
बिकासको नदी बगाउ मेची काली चारै तिर

उपासना आधुनिक गीती संग्रह

2009-07-12T14:31:00.003+05:30

उपासना नेपाली आधुनिक गीतहरुको संग्रह सुन्नकालागी यस ब्लगको दाँया भागमा रहेको म्युजिक प्लेयरमा क्लिक गर्नुहोला । यसमा रहेका गीतहरु सुनेर आफ्ना अंूल्य सल्लाह र सुझावहरु पनि दिनुहोला । यसमा रहेका गीतहरु मध्ये १, ३ र ४ का रचनाकार सूर्यराज गिरी; २, ५ ६ र ८ का रचनाकार बिमल गिरी र ७ कि रचयिता अम्बिका गिरी ।